Lection sex / Sexte lection

Tadżi: ,

Ille prende un decision: “Io apprendera iste lingua. Io comenciara immediatemente. Io visitara un bibliotheca pro cercar un manual e un dictionario.” – Quando ille ha retornate a casa ille attaccava con grande diligentia le programma de studio que ille habeva fixate pro hodie. Ille intendeva apprender multo rapidemente su prime lection de Interlingua. Le thema del lection es: “Le division del tempore”. Primo ille apprendeva le nomines del dece-duo menses del anno: januario, februario, martio, april, maio, junio, julio, augusto, septembre, octobre, novembre, decembre.

Òn pòdejmiwô decyzëje: “Naùczã sã tegò jãzëka. Nacznã zarôzkù. Òdwiedzã bibliotekã, abë pòszëkac ùczbòwnika ë słowôrza.” – Czedë wrócëł dodom, przesôdł z wiôldżim nëkã do programù ùczbë, jaką ùstanowił na dzysô. Ùmëslëł baro chùtkò naùczëc sã swòji pierszi ùczbë Interlinguë. Témą ùczbë je: “Pòdzëlënk czasu”. Pò pierszémù, naùczëł so mionów dwanôstu miesãców rokù: stëcznik, gromicznik, strëmiannik, łżëkwiôt, môj, czerwińc, lëpińc, zélnik, séwnik, rujan, lëstopadnik, gòdnik.

Questiones

1. Esque Hugo pote leger Interlingua? 2. Proque vole ille apprender iste lingua? 3. Que intendeva ille facer in le bibliotheca? 4. Esque ille es diligente? 5. Dice (= Explica) in Interlingua que un “dictionario” es! 6. A que utilisa vos un “manual”?

1. Czë Hugo rozmie czëtac w Interlinguë? 2. Dlôcz òn chce naùczëc sã tegò jãzëka? 3. Co ùmëslëł robic w bibliotece? 4. Czë òn je robòcy/nëkòwny? 5. Rzeczë (=zgwësnij) w Interlingue, co to je słowôrz! 6. Do czegò brëkùjesz ùczbòwnika?

Lista de vocabulos


prender un decision ùdbac so, pòdejmòwac decyzëjã
apprender naùczëc sã
apprendera naùczi sã
comenciar naczynac
immediate zarëchny
immediatemente zarôzkù
visitar òdwiedzac
bibliotheca biblioteka
pro dlô, abë
cercar szëkac
manual ùczbòwnik /lepi: libro manual/
mano rãka
dictionario słowôrz
a casa do domù, dodom
in casa doma
attacar atakòwac; ùwiesëc sã
dilligente robòtny, nëkòwny
dilligentia robòtnosc
programma de studio programa sztudérowaniô
fixe stójny, sztabilny
fixar ùstanawiac
habeva fixate miôł ùstanowioné
intender zamëszlëc, ùdbac
intention ùdba, ùmëslënk
multe wiele
multo baro
rapide chùtczi
rapidemente chùtkò
thema téma
le thema de lection téma ùczbë
divider pòdzélëc
division pòdzelënk
tempore czas
primo po pierwszémù
nomine miono
mense miesąc
anno rok
explicar zgwësniac

Explicationes

-ra je kùńuszkã, jaczi przërzëszony do fòrmë ternegò czasu robi ùszłi czas: visitara = òdwiedzy, bãdze òdwiedzôł, apprendera = naùczi sã, bãdzë sã ùczëł, finira = skùńczi, bãdzë kùńczëł.

Szlachã anielskòromańsczéch jãzëków je téż w Interlingue zarëchny ùszłi czas. Mô òn sztaturã: va + infinitiw czasnika

Przëmiôr: Illa va prender lo = ona weźmie to /zarô, za sztërk, zarôzkù/.

Trzë pòdspòdlowé czasniczi

Infinitiw Terny czas Ùszłi czas Przińdny czas

haber = miec habe = ha = ma habeva = miôł habera = bãdze miôł

esser = bëc esse = es = je esseva = béł essera = bãdze

vader = jisc vade = va = jidze vadeva = szedł vadera = pójdze

Przëczasnik ùszłegò czasu

habite = mióny

essite = taczi, chtëren béł

vadite = taczi, chtëren chòdzëł

Ne trzë czasniczi nôczãsczi wëstãpùjącé mają, w ternym czasu /a téj w czase téż nôczãsczi brëkòwónym/ krótką fòrmã: ha, es ë va. Równak w ùszłim czasu nót je trzëmac sã fùl fòrmë.

Z pòmòcą kùńca -mente, zôs pò kùńcowim -c, -amente, robi sã przësłówczi /pëtanié: jak?/ z znankòwników /pëtanié: jaczi?/. Proszã przërównac romańsczé jãzëczi, francësczi, szpańsczi ëtd.

Przëmiôrë: Le traino es rapide = bana je chùtkò.

Le trainos es rapide = banë są chùtczé.

Le traino va rapidemente = bana jedze chùtkò.

Le trainos va rapidemente = banë jadą chùtkò.

Practic = prakticzny, practicamente = prakticzno.

Kùńuszk -o mòże czasã zastãpic kùńc -mente: primo = pò pierwszémù, secundo = pò drëdżémù, tertio = pò trzecymù, multo = baro

Króm òdprowôdnych przësłowków, to je pòwstôłëch z znankòwników są téż pierwòtné przësłówczi: nunc = ora = terô, w tim sztërkù, ibi = illac = tam, ëtd. Do tegò są téż złożoné przësłówczi: non tel toto = nijak nie, a pena = knap.

© Nen ùczbownik je chróniony ùsôdzkòwim prawã.