Lection un / Prime lection

Tadżi: ,

Vos vide un libro, un libro nigre. Le libro es nigre. Esque le libro es nigre? Si, illo es nigre. Esque le libro es grande? No, senior, le libro non es grande; illo es micre. – Io prende un libro blanc. Nunc io ha duo libros. Un libro (plus) un libro = (es) duo libros. Esque io ha duo libros nigre? No, senior, vos ha un libro nigre e un libro blanc.

Ecce un senior! Ille es elegante. Que face ille? llle sta ante un banco. Esque on vide duo seniores? No, on vide solmente un senior, sed ille non es sol. Un seniora sede sur le banco.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Wa widzëta knéżkã, czôrną knéżkã. Knéżka je czôrnô. Czë knéżka je czôrnô? Jo, òna je czôrnô. Czë knéżka je wiôlgô? Nié, wasto, knéżka nié je wiôlgô; òna je małô. – Biérã biôłą knéżkã. Terô móm dwie knéżczi. Jedna knéżka ë jedna knéżka to dwie knéżczi. Czë móm dwie czôrne knéżczi? Nié, wë môce jedną knéżkã czôrnã ë jedną biôłą.(Wej le) To je jaczi chłop! Òn je szëkòwny. Co òn robi? Òn stoji przed łôwka. Czë widzec je dwóch chłopów? Nié, je widzec blós jednégò chłopa, leno nie je òn sóm. Jakôs białka sedzy na łôwce.

Lista de vocabulos

ante przed
banco [banko] łôwka
blanc [blank] biôłi
duo dwa
e ë
ecce [ekce] wej le, to je
elegante szëkòwny
es je, są
esque [eske] czë
face [face] robi
grande wiôldżi
ha [ha] mô, mają
ille [ile] òn
illo [ilo] to, no, òno
io [ijo]
lection [lekcjon] ùczba
le òpsiowny ôrtnik
libro knéżka
micre [mikre] môłi
nigre czôrny
no nié, nie
non nié, nie
nunc [nunk] terô
on nieòsobne zamiono
prende bierze
prime pierszi
que [ke] co
sed le, leno
sede sedzy, sedzą
senior [senior] wasta, pón, chłop
seniora wastna, białka
si [si] jo
solmente [solmente] blós
sta stoji
sur, super na, nad
un jeden, gwësny, jaczi
vide [wide] widzy
vos [wos] wa

Explicationes:

Un je nieòpisownym ôrtnikã pòjedinczi lëczbë (òznaczô cos jakno kaszëbsczé jeden, gwësny, jaczi), stoji przed jistnikã chłopsczégò, biôłczégò ë dzecnegò ôrtu: un libro = knéżka, jakôs knéżka, bleżi nama nie znóna.

Le to òpisowny ôrtnik pòjedinczi ë wielny lëczbë, taczi sóm dla wszëstczich ôrtów: le libro = knéżka, ò chtërnej je cos wiedzec. Le libros = knéżczi, je wiedzec chtërne.

Słowne kùńce -s, -es są kùńcama wielny lëczbë. Słowò, chterne ma kùńc na samòzwãk, przëjëmô kùńuszk -s: auto = aùto, autos = aùtołë. Pò kùńcowim spółzwãkù w wielny lëczbie je dodówk -es: union = zrzesz, uniones = zrzesze. Je nót pòdczorchnąc, że słowny kùńc wielny lëczbë nie zmieniwô pòłożeniô przëzwãkù.

Nen ôrt robieniô wielny lëczbë je téż w jinëch jãzëkach: anielsczim, francësczim, szpańsczim, pòrtugalsczim, hòlandczim, miemiecczim, łacëznie ë grecczim.

Cwiczënk

Jak rzec w interligue: 1. łôwczi, ne dwie łôwczi; 2. dwóch chłopów sedzy na łôwce

Nigre je znankòwnikã. Zwiksza znankòwnik stoji za jistnikã, chtërny je taksowóny, tak jakno je to w romansczich jãzëkach, leno krótczé znankòwniczi abò czãsto brëkòwane wkłôdô sã przed jistnikama: un bon amico = dobri drëch, le grande libro = wiôlgô knéżka, le juvene senior = młodi chłop, le vetule amicos = stôrzi drësze.

Dôj bôczënk na przesëniãcë przëzwãkù na trzecą szlabizã òd kùńca w słowach: juvene ë vetule!

Libros nigre = knéżczi czôrne, un libro nigre = knéżka czôrnô. Znankòwnik nie słëchô deklinacëji, mô taką samą sztaturã dla wszëtczich przëpôdków chłopsczégò, białczégò ë dzecnegò ôrtu a téż dlô òbuch lëczbów.

Si, illo es nigre = jo, òno je czôrne. Abë niechac pòwtôrzania negò samégò miona (tuwò: le libro), rechtuje sã zamiono: illo = òno. Pronomine = zamiono, pro = za, nomine = miono.

Zamiono ille = òn, brëkùje sã do chłopsczich jistnotów, illa = òna – białczich, illo = òno we wszëtczich jinëch przëpôdkach, dze szlach je czësto równo jaczi.

W wielny lëczbie: illes = òni, illas = òne /białczi/, illos = òni /dzece, zwiérza, rzeczë/. Czéj mòwô je ò zwérzãtach, chtërnëch pëłc je wôżna, mòżnô brëkòwac ille abò illa.

W zestôwkù słów òba przësłówczi no ë non zdolmaczëno tak samò: nié abò nie, téj czë je midze nima jakô zjinaka? No stoji jakno samòbëtne słowò, non przed jinëma słowama, zwëkòwò czasnikama: No, le libro non es grande = nié, knéżka nie je wiôlgô.

Cwiczënk

Pòstãpne zdania dofùlowac przënôléżnëma zamionama:

3. Esque le libro / libros es blanc? – Si,…/… es blanc.

4. Esque le senior / seniores es elegante? – Si, …/… es elegante.

5. Esque le seniora / senioras es elegante? – Si, …/… es elegante.

© Nen ùczbownik je chróniony ùsôdzkòwim prawã.