Felietónë z “Kùkùk”

Tadżi: , ,

Ò kółkach

Piérwi lëdze znelë le dwa zortë kòłów ë jeden zort kółków. Bëłë to kòła
òd woza, co robi kòłodzej, ë kùpczé kòła do jazdë na kòle. A jedno kółkò do przãdzeniô bëło w kòżderny chëczë.
A dzys je tëli kòłów ë kółków, że mòżesz òd nich dostac kòłowacëznë abò òbarchniec. Przińdzesz do kòwóla – tam sã krącą kòła ë kółka.
Przińdzesz do stolarza – krącą sã kòła, ù gbura — krącą sã lëdze ë kòła przë rozmajitëch maszinach. Jedzesz baną, to na kółkach, jedzesz taksą
- na kółkach, autobùsem – na kółkach, trejlébùsem – na kółkach.
A wszëtcë są w kółkach: gbùrzë są w kółkach, białczi są w kółkach, knôpi są w kółkach, dzewusë są w kółkach. Wies mô swòje kółka,
òrganista mô téż swòje kółka.
Piérwi na kółkach przãdlë len ë wełnã, a co wa dzys na kółkach
przãdzeta?

W kółkù mùszã bëc ë bãdã
Chòc so biédã na nim przãdã.

Chcemë le so zażëc!

Ò kawie

Bëło to w smùtanie 1970 rokù, czej no wszãdze tak knap bëło kawë.
A chto je kawë nôłożen, ten sã ji tak letkò nie òbińdze. Kawa nie je dlô wszëtczëch, le dlô wëbrónëch, nie je dlô głupëch, le dlô mądrëch.
Łebno całą swòją kawną nôdzejã miało w Tëpce ë jegò kòzie. Jakno wiéta, Tëpka nie pùszczô wicy swégò kòzła do kòzów, le nadżibô gò decht na produkcjã kawë. Kòzeł prodëkùje jãdrzno, cos kòle trzech fùńtów na dzéń. Tëpka sëszi bónczi ë je preparëje. Wëdostôł ju farwã, le jesz dëcht ti szmaczi nié. Ale gwësni, że tã szmakã téż wëdostac mùszi.
Le chtëżbë tam żdół na Tëpkã, czej sã chce taseczkã kawë wëpic? Prażã biegac dalek, dze le bôczã dostac, czë to do cotczi, cze na zrãkòwinach, cze na wieselim abò do kómpla, a na òstatkù chòcbë do
jaczi stôri pannë. Tak jem przëwanożił jaż do Wejrowa.
Dióbelno dłudżi ògón przë delikatesach.
- Cëż tu dôwają?
- Kawã!
Téj jem sã też ùstawił ë stojã w sami tëpie. Ale tëpa rosła, a za gòdzënã béł jem ju wpół wãżewnégò ògóna. Pò dwuch gòdzënach rzekł jem do Jignasza, co prawie przëszedł:
- Jignaszkù, pój le mie tu kąsk zastãpic, bò wéj mùszã përznã wińc.
Ale téj jakôs baba z tëpë:
- Tak to nie jidze! Kożdi mùszi sóm wëtrzëmac na swòjim placu.
Terô mù sã chce wëstãpic. To gwës pò ti kawie!
Ë tak ta baba mie pòstawiła przed diôbelną alternatiwą: abò stracëc tak dobëtné stanowiszcze, abò w bùksë. Le na szczescé wëszedł kùpczik
ë dôł ògłos:
- Do pôłnia kawë nie przedôwómë, jaż pò pôłniu ò czwiôrti! – I nen
wãżewny ògón sã chùtkò rozkrącył.

Rzeklë: wama je nie nada
Kawa, pieprz ë szekòlada.

Chcemë le so zażëc!

Pik je trumf

Lëdze w Swiónowie trzimelë wiele òd cëskoniô kôrt. Cëskelë w baszkã, a wieskô sféra, jakno ksądz, òrganista, szkólny ë zacny gbùr z Ceszónka, cëskelë w skata.
Tak rôz w sobotã – a bëło to latã – zasedlë wieczór do kôrt ë skùńczëlë jaż za widna. Gbùr Augùst szedł reno nôprzód do dóm sã ùmëc ë òdswãtno òbléc, a téj kąsk wëtrzézwiałi szedł do kòscoła jak nigdë nic. Wëlôzł na chùr, ùsôdł sã w nórcëk ë wnetka zdrzémnął ë pòczął chrapiec.
W czas Pòdnieseniégò w kòscele sã czësto ùcëszëło, a téj kòscelny gò pòcignął za rãkôw, żebë òdeckł ë ùklëkł, ale Augùst le sã zwichlôł ë na całi głos zawrzeszczôł:
- Pik je trumf !

Augùstowi sã gwës sniło,
Że mù kôrta szła jaż miło.

Chcemë le so zażëc!

Sznëptuch

W Żelëstrzewie mieszkają dëcht zacni gbùrze. Dozérają swòje môle, rakùją ë czurzą òd switnégo rena do cemnégò wieczora. Le za to so nie pùszczą biédë w chëcze ë mają dëtuszka wiedno w stréfle ë przë se.
Nôbogatszim béł z nich czedës Bùszników Jan. Gôdiwelë, że òn na dëtkach legiwôł, a jakòs mù sã same sëpałë ze wszëtczëch strón.
Bùsznik sã bùsznił ze swòji dobrocëznë, bò chłop miôł z czegò sã bùsznic. Jegò córeczka Mariczka téż łepk ùnosza ë z górë zdrza na zelëstrzewsczëch knôpów. A niejeden ji do slepków zazérôł ë sã do ni
cmùlił, bò dzewus rãdi, welech, gadajny, szëkòwny ë dosc wrëjarsczi. Nogùlczi mia jak toczóne, a kòlónka ë zach ùdë dëcht pòkùsné. Kąsk szadi, le kruz łepk sã szãtolił na bielëchni szijce, a òczka sydrowałë
ë cëskałë lubòtné skrë.
A jeji lubòtné skrë padłë na młodégò pùcóna. Pańc z miasta, spòsobny le biedny, òd pierszégò wezdrzeniô sã rozmiłowôł w Mariczce. Wëszëkòwôł sã ë w niedzelã przëjachôł do Bùszników na wrij. Pò bëlnym
môltëchù nen pańc, chòc mù kąsk jakòs bëło, przemógł sã ë ùmiejãtno wmôdlôł sã za zãca.
- A kùleż të tak zarobisz miesãczno?
- Kò dëcht za wiele nié, tak kòle półtora tësąca, ale pòzdze wicy.
- To je nick! Kò mòja córka tëli zbrekùje na same szminczi ë sznëptuchë.
- Czej tak, téj jô copiã mòją prosbã, bò dëcht tak smarkati białczi bë jem nie chcôł miec.

Chto za młoda za wiele przebiérô,
Ten na starosc pòzdze so ùskwiérô.

Chcemë le so zażëc!

Zmiłka

Bëło to w gardze. Na trzecym szosym ùmarła białka, a na drëdżim ùkredlë sąsadowi kòło, co òstawił bùten kòl chëczë.
Stôri probòszczulk miãtëchnégò srertna wëszedł na gard ë westąpił do chłopa, co mù białka ùmarła, bë gò pòceszëc. A nen chłop:
- Ale ksãże probòszczu, kò to dëcht takô wielgô strata nje bëła, bò to ju béł stôri rëmtot, w przódkù czësto wëlejrowónz, a z tëłu jesz lëft pùszczôł.

Trzeba nôprzód zbadac
Z kôm ë ò czim gadac!

Chcemë le so zażëc!