Jinszô pòézëjô

Tadżi: ,

Naszô mòwa

Znôm cebie dobrze, mòja të mòwò -
Twoje jô pierszé uczułem słowo!
Jak mnie cã matka ùczëła mòja,
Z twojégò prosto czerpała zdroja.

Jô cebie widzã młodą ë hòżą
Jak cziedë mòdrôk w złotawim zbòżu,
Chòcy sã odzéwôsz w słomianny chace,
Òbùtô w zgrzebny, swójsczij jes szace,
Rade cã słuchają kaszëbsczié kraje,
Pustkòwia, wiosczi ë łączi ë gaje.

A jak sã smniejesz, to sã tak zdôwô.
Jak cziedë skòwronk zaspiéwô znowu.
A jak të płaczesz, to sã tak słùchô,
Jak cziedé w bòrze wiater gdzes chuchô.

Jô żem sã wsłùchôł w te twòje żôle,
że jinszô spiéwa nic dlô mnie wcôle,
Chòc leno z dôla mòwã tã czujã,
Chuciuskò bôjkã złotą so snujã
Ò czasach dôwnëch, ò stari mòwie,
Co ëszczi w twojim wëzérô słowie.

Prozba

Pôrã lëstków, pôrã kwiôtków
Z naszëch łąków, z naszëch sôdków
Jô żem związôł w grónkò prosté…
Mòże zelskò, mòże òstë
Wkradłë sã tu pokryjomkù,
Przëjim razem je w tim wiónku.

Të je znôsz, jô wiém, te kwiôtczi;
To są wszëtkò twoje dzôtczi,
Co tu rosłë w naszim słónkù.
A jak zelska sã tu stałë?
Nie wiém… Wierã Muzë spałë.

Znôsz të ten krôj…

Znôsz të ten krôj?
Gdze jałówc szumi w bòrze,
Gdze gòrô blask
Durch na sosnowi kòrze,
Gdze plłowi piôch
Te nasze stroją wrzosë,
Gdze pòla ,gón
Wstéc łaknie deszczu, rosë?

Znôsz të ten krôj?
Ach, z tobą mòja miłô,
Ë tu bë zakwitł rôj,
Bë mòje doma bëlo!

Znôsz të ten krôj?
Co słomą krëti całi,
Gdze ôpen durch
Cã witô wistôwk małi,
Chòc kòle wrót
Wstéc głód ë jôchim drzémie,
Òn gòscu rôd,
Bò rozkrziżowôl remiã…

Znôsz të ten krôj?
Ach, z tobą, mòja miłô,
Ë tu bë zakwitł rôj,
Bë mòje doma bëło!

Znôsz të ten brzég,
Gdze mglë ë szumów kłãbë,
Gdze mòrza górz
Chce pòdrzéc żôglów rãbë,
Gdze òjc ë syn
Wstéc dżiną smiercą nagłą,
Ë òb noc straszk
Tam chòdzy z twarzą smagłą…

Znôsz të ten krôj?
Ach, z tobą mòja miłô
I tu bë zakwitł rôj,
Bë mòje doma bëło!

Płiną szeptë

Płiną szeptë, płiną piesnie
Nad tą starą naszą zemią,
Nad tim bòrem, gdze to drzémią
Dãbë, buci, chróstë lesné.

Czëjesz të te skardzi, żôle?
Słuchają sã jak ciej pôcérz…
Równé z zemią poznôsz bóle,

Eżi na ji nótã bôczisz.
Òne płaczą nad lëdzami,
Co ju dôwno grobë kriją…
Jejich żôle płina łzami,
Co jak rosa zemiã miją.

Pùstó noc

(wejimk)

Smutno, jak cziéj na smãtôrzu,
Tam gdze piérwi bëło gwësnie -
Dôwno òni pòchòwalë
Naszé spiéwë piesnie!

Miesąc w czôrnëch brodzy chmurach,
Noce płaczą gòrzczié rosë,
Leno jałówc szumi w bòrze,
Leno kwitną szaré wrzosë (…)

Jô bëm leno chcół

I

Jô bëm leno chcôł,
żebë twoji mòwë,
Co jã Pón Bóg dôł,
Nie przëkrëłë grobë.

Żebë zawdë précz.
Tësąc lôt esz żëła,
Nigdë twojô chëcz,
Dlô ni klôtką bëła.

Żebë w letny dzónk
Zapragnãła słuńca,
Lotu smiałi krąg
Nigdë ni miôł kuńca.

II

Żebës të ju dôwno cësnął
Ten twój głupi wstid,
żebës òkò twoje zbëstrził
Na szeroci wid.

Żebës mòwe jak ciéj żonã
Całé żëcé miôł,
Ji twé mëslë, ji twé żôle,
Całą dusze dôl…

Dôwno bë sã rozwidniała
Smutnô ,,pustô noc”,
Dalek bë sã òdzéwała
Twoji piesni mòc.

III

Wiém, że téz nóm ostawili
Òjcë całi skôrb,
Më żesmë gò nie ùczcëli,
Nicht gò nie je wôrt!

W môłich chëczach pòzamkniãti
Naszëch òjców swiat,
W bôjkach, spiéwach pòzaklãti
Jejich mësli kwiat.

Ten to skôrb, co òstawili,
Jak ciéj pòla gón,
żebësmë gò òbrobili.
Wzeszedłbë nóm plón!

Enrichissez— Vous…

(Bògacma sã…)

Ò, jim wëschłë muzdzi kruché,
Rozdãłë sã grubé brzuchë…
Jakò muchë-robacznice
Napiskałë na tablice
Nowé przikôzanié:

“Ten je Pòlôk dzysô w sztridze,
Chto mô dëtci jakò żëdze!”
Pòswiãcenié, jideałë:
Przikôzania przestarzałé!
“Bògacma sã!” — nowô -wiara!
Dëtk je narodowô miara!

Mòwa, wiara ë sumienié,
To je zbëtk ë òbstrojenié,
Dzys ju nie są sakramentem -
Dëtk je fundamentem!

Wëpłënãlë jakò bąble
Na zmąconym torfowisku;
W udrãczeniô straszny nocë
Nałowilë rëbów w błoce…
Zysk jim płinął do solôków.
A më zmiãklë w pòsmiéwisku…
Przezdrzejta le jejich rzãdë!…
Jaci wlezlë na jich grzãdë!…

Cy, co sprzedôwaja naszé zemie,
Cy, co w pismie mielą plewné semie,
Cy, co brzuch swój kôrmia za tómbachem,
Cy, co żëją politicznym krachem,
Cy, co wrzeszczą: ,,Swój do swégò!” —
To są słudzi celca tégò!
Sprzedawczicë, kupcë, panë,
Pańskô rukòc i gałganë!

Jak Sowizdrzôł sã rozemu ùcził

Tak prowadzy gôdka, że na Kaszëbach w Tëszkach bëła dôwni wësokô szkòła. Z bliska ë z daleka zjéżdzalë tam lëdze, co mało rozëmu w głowie mielë, bò chcelë gò sã tam naùczëc. O ti szkole czùl téż Sowizdrzôł, a tej so rzekł: ,,Fifów jô mam pełen miech, ale rozëmu, wej, mam kąsk za mało. Tegò jô so muszã nabëc. Tej mnie nicht na swiece nie przebierze”.
Wząn sã ë szedł òd dodom precz, wanożił i wanożił, jaż przëszedł do jedny wsë, a ta sã nazéwała .,Tëszci”. Jak przeszedł pòłòwã wsë, tej uzdrzôł na jedny chëczi wieldzi
tomrôt przëbiti. A na tim tomrôce béł naimalowany chłop w gołi głowie. Ten pòkôzywôł pôlcem prosto na swoją łësënã. Tej rzekł Sowizdrzôł: ,,Tu jem richtich” – ë wszedł do chałupë.
W jizbie sedzelë régą sami mądrzéle, a we westrzódku sóm Tëszkòwsci Mëck. Pòznac gò bëło pò tim, że miôł kapuzã wsadzoné na bani jaż pò same ùszë i sznurciem
przërzeszoną pòd brodą.
Tej Sowizdrzôł stanąn prosto przed Tëszkòwscim Mëcciem i rzeki: ,,Jesta wa to, mądrzi Tuszkòwiôcë?” A Mëck odrzekl: ,,Jesmë”. Tej jim Sowizdrzôł: ,,Mòże bësta
wëzgòdlë jedną zôgôdkã, bò jô ji wëzgòdnąc ni mògã”. ,,Dôjle ją sa” — rzekl Mëck. Tej Sowizdrzôł sã spitôł: ,,Co to je przipôdk, a co to je òpatrznosc?”
Na to ciwalë Tuszkòwiôcë baniami jak słoniecznici za płotem. A Tëszkòwsczi Mëck odrzesził mucã, zdjąn ją z bani, podrapôł sã za ùchem, tej wsadzył mucã nazôd ë rzekł: ,,Jù to móm! — Weczke, knôpku, z naju je tak: Jak sã òżenisz ë trafisz lëchą białkã, tej to je przipôdk, a jak trafisz dobrą białkã, tej to je pò prôwdze òpatrznosc, bò
cobë to miało bëc?”
Tej Sowizdrzôl zmierkòwôł, że Tuszkòwiôcë mają rozëm w głowie, tej òstôł tam bòdôj cilka lôt ë sã òd nich rozëmu ùcził.