- Wiedzałam, że przińdzesz. Na twòje przëjãcé òd dłudżégò czasu wszëtkò gòtowé.
A czej jem na nią wezdrzôł zdzëwionyma òczama, zjãła strzelbã, sadła na dzarnie, rãką mie rôczącô, bëm sôdł przë ni.
Tej rzekła:
- Mój òjc niebòszczëk przed smiercą pòwiedzôł, że przińdzesz. Witóm cebie tedë!
Tej patrzëła na te łiszczącé wòdë i na nen las jałówców na procëmnym kraju. Za chwilã òczë ji zaszłë łzami, zakrëła skarnie rãkama i zaczãła barzo płakac. Pewnie przëbôcził sã ji nen straszny dzéń czedë wëgrzebała drzôzdżi spòd matecznégò krza i òddała gò płomienióm. A mie sã ji srodżi żôl zrobiło i tak wiôlgô miłosc do ni mie dëszã rozparła, żem ją òbjął za szëjã i głôszczącë ji złoté włosë ò swiece zabôcził. A òna na mie sã sparła i długò barzo długò płakała w òbie rãce, chtërnymi przëkrëła swòje cëdné lica. A jak sã wëpłakała òd serca, tej òdsënãła sã òde mie i rzekła smùtnym głosã:
- Wiém jô, co w Lëpnie niedobri lëdze z tobą zrobilë! Òżenilë cebie z ną nicpòtą białką, chtërna na òdpùsce we Wielu za tobą stojała. Ale të równak z nią nie żëjesz?
- Nié!
- Pitóm, chòc wiém wszëtkò. Bò chòc ma tu za lasami w pùsti mieszkóma, wiedzô nas ò wszëtczim dochòdzy, co sã na swiece dzeje. A wiédz, że jô jedënô jezdem twòją òddóną i namienioną òd wieków. Jinaczi bëc ni mòże!
Na mùrawie pòd lasã sedzałasma długą chwilã cëchò, ale dësze nasze szukałë drodżi do sebie. Jaż królewiónka jezora, pòkazëjącë rãką na wësoczi brzég Zôbòrsczi, rzekła:
- Tak to nóm rôz namienioné, że nasze drodżi nie jidą szlachã zwëczajnëch lëdzy, a przëczëna tegò, że ma jezdesma z rodu stolëmów… Ta krew stolëmòwô bùrzi sã ù nas na wszelczi gwôłt i bezprawie, chdze ni mòżemë panowac, tam wòlimë ùmrzéc. Ale we mie zapadło sã wszëtkò, co mie ze swiatã wiązało. Zdôwało mie sã, że ma dwòje le są sami na swiece, i wzął jem dzéwczã pòd rãkã i rzekł:
- Pòj ze mną!
Òna bez sprzecywieniô ze mną szła do wiôldżégò kamienia, chtëren zamikôł dwiérze do jômë króla jezora. W gromadze òdemknãłasma drogã sobie i i zamknãła kamiéń za sobą. Ale czej jem doszedł do pòdzemnégò mieszkaniô, tej jô widzôł, że rãka dzéwczãca tam mùszała co dzéń gòspòdarzëc. Pòrządk panowôł taczi, że w kùchni szklëłë sã statczi, jakbë chto szëkòwôł mieszkanié dlô państwa młodich we wieselnym domù.

W pòdzëmny dwórnicë na stole stojałë kwiatë. Wid przez òdemkłé luczi lôł sã cepłą falą, wòniło jezorã i kwiatami. Tak jô zjął z piersë swòji ringraf rodu Młotków ze Sôrbska a zarazã znak rodowi Zôbòrsczich na Zôbòrach, pòwiesył gò na scanie i rzekł:
- Kòchóm cebie , królewiónkò jezora nad żëcé i nad wszëtkò, co dlô mie swiãté. Ringraf ten nie pòwrócy na mòjã piers, ale naléze òn miescé, chtërno mù słëchô.
I jô czuł w ti chwilë, że mòwa mòja sã sta wëraznô i czësto jak wòda ze zdroju. Czë to bëłë dnie, czë téż tidzenie dłudżé, com tam żił na Glonkù z mòją królewiónką, tegò jô sobie nie wdarzã. Pierszi i òstatny rôz w mòjim żëcu ùkòchónô kòbiéta darowała mie miłoscą swòją.
Chadzałasma w ti pùstini wòdny, jakbë nas le dwòje samich bëło na swiece, patrzącë na niebò i wòdã , a chwila nóm nie bëła nigdë długô. To znowù sedzałasma w biôłim piôskù na kraju i patrzała na jezoro. A czej chdze dalekò kanął czôłën rëbacczi abò òdezwało sã szczekanié psa spòd chałup lëdzczich, tej ma zdzëwionyma òczama na sebie patrzała, jakbësma sã pëtac chcała:
- Czë króm nas dwòje jesz są lëdze na swiece?
_________________
Zdrój: Żëcé i przigòdë Remùsa, Oficyna Czec, Gduńsk

Tu kòscółk midzë grobë
Jak gdowa wtulił sã,
A płôszczã gò żałobë
Òkriwô z mòrzô mgła.

Czej zwònów głos ùstanie,
Tej stąd, dze tonie Hél,
Z cemnicë wiater kanie
I dunë stroji w biél.

Tej żôłobné chòrałë
Òrganë mòrsczé grzmią,
A z niebiesczi pòwałë
Ze żôlu gwiôzdë drżą.

Aleksander Majkòwsczi, 1905

Kòza ùcekła jaż do lasa i tam wpadła w wilczą jamã i sã schòwała.

Jak wilk przeszedł dodóm, tej kòza nie wpùscëła gò, le nadstawiła rodżi i rzekła:

Jô jem kòza rogatô
Òd pół chrzebta òbdzartô
Móm sztërë szperë
Piąti knyp
Chto tu przińdze, tegò chrip!

Tak wilk sã srodze werzasł i ni mógł dodóm wlézc. Pòszedł wiãc dali, srodze zasmùcony i kù reszce natrafił na lesa. Ten sã gò pëtôł.

- Cëż tã tak smùtno jidzesz, jakbës ni miôł żódnégò doma?

Tak wilk òdrzekł:

- Të môsz też prôwdã! Ni móm żódnégò doma. Bò w mòjã jamã wlazło jaczés straszëdło, a czej jem chcôł wlézc, nastawiło rodżi i rzekło:

Jô jem kòza rogatô
Òd pół chrzebta òbdzartô
Móm sztërë szperë
Piąti knyp
Chto tu przińdze, tegò chrip!

Tak lis rzekł, żebë chcôł rôd to straszëdło widzec, wiãc szlë razã do wikòwi jakmë. Jak ale òzdrzôł kòzã z rogùma w jamie, tej lis wzãł sã i ùcekł precz.

Tak wilk znowa szedł smùtny precz, jaż natrafił jeża. Tëmù òn swòją biédã òpòwiôdôł i mù sã jiscëł.

Tak jeż rzekł:

- Jô ce to straszëdło z jamë wëpòrajã, ale za darmò jô tegò nie ùczëniã. Tak wilk mù òbiecôł wszëtkò, co bë żądôł, żebë le mù pòmógł do swòji jamë. I szlë tej razã.

Jak doszlë, tej kòza znôù nastawiła rodżi i rzekła:

Jô jem kòza rogatô
Òd pół chrzebta òbdzartô
Móm sztërë szperë
Piąti knyp
Chto tu przińdze, tegò chrip!

Ale jeż le òdrzekł:

Jô jem jeż,
Jô kòlã też!

I z tim sã w durã wkùlnął i zaczął kòzã kłóc, jaż ùcekła.

Taczi małi chłopë, bële òstri, są nôlepszi, ti dużi łomòczë są do niczegò.

Zadebiutowôł w 1899 rokù. Jegò nôwikszim lëteracczim dôkôzã bëła romana Żëcé i przigòdë Remùsa – kaszëbskô epòpejô napisónô w lëteracczi kaszëbiznie, òpùblikòwónô w rok pò smiercë aùtora. Ksążka na òsta przedolmaczonô na czile jãzëków, m.jin. pòlsczi przez Lecha Bądkòwsczégò, ale téż na francësczi, miemiecczi ë anielsczi.

Brëkòwôł przezwëstków: “A.”, “Dr.M.”, “M.”, “Mestwin”, “Mstiwoj”, “Mściwoj”, “Starża Jan”, Straża Jan”, “Sudomski Świętopełk”, “Vagans scholasticus”, “Drużba”.