Pò przëłączenim Kaszëb do Pòlsczi, ùcził sã Jan Bilot w 1920 rokù pòlsczi mòwë w wieczorny szkòle w swòji rodny wse, pò czim wstąpił do pëdagògiczni szkòłë w Pelplinie. Ùkùńczëł jã w latach 1924/1925 ë miôł òstac szkólnym w porénkòwi Pòlsce, tégò stanowiszcza równak nié przëjął. W 1925 dostôł robòtã u warszawsczégò pòlitika, dzé dozérôł jegò dzéwczãtów. W Warszawie miôł sã téż pòtkac z kaszëbsczim sztudérã z Czelna w wejrowsczim krézu.

Ùsôdztwo Jana Bilota bëło pòd cëskã Alojzégò Bùdzysza. Pisôł òpòwiôdania ë krótczi kôrbiónczi do gazétów w tim téż do Bënë ë Buten jaką wespółfinancowôł z zarobionëch dëtków. Za swòją aktiwnosc w rozpòmiónowiwanim kaszëbsczi lëteraturë dostôł òd kònserwatiwnégò zôrządu szkòłowiznë cziles òstrzegów, bë w kùńcu òstac sztrafno przeniosłim do pòrénkòwi Pòlsczi, do wsë Żabno. Brat Bilota gôdôł, że Jan miôł bëc chłopa ò dobrim charakterze, òddónëm kaszëbiznie ë wrażlëwim na niesprawiedlëwòtã. Jan Bilot miôł dwòje dzécë: knôpa, jaczi téż òstôł szkólnym, ë dzéwczã.

Wëższi artikel je ùżewczëwóny zgòdno z licencëją GNU Free Documentation License. Pòchôdô z Wòlny Encyklopedijë Wikipedijô z artikla: Jan Bilot. Lëstã ùsôdzców mòżesz òbaczëc na ti starnie.

Zadebiutowôł w 1899 rokù. Jegò nôwikszim lëteracczim dôkôzã bëła romana Żëcé i przigòdë Remùsa – kaszëbskô epòpejô napisónô w lëteracczi kaszëbiznie, òpùblikòwónô w rok pò smiercë aùtora. Ksążka na òsta przedolmaczonô na czile jãzëków, m.jin. pòlsczi przez Lecha Bądkòwsczégò, ale téż na francësczi, miemiecczi ë anielsczi.

Brëkòwôł przezwëstków: “A.”, “Dr.M.”, “M.”, “Mestwin”, “Mstiwoj”, “Mściwoj”, “Starża Jan”, Straża Jan”, “Sudomski Świętopełk”, “Vagans scholasticus”, “Drużba”.

Nôbarżi znóné jegò dokôzë to Marsz Kaszëbsczi jaczi je naziwóny kaszëbsczim himnã, a téż pòémat O panu Czorlińscim co do Pucka po sece jacho, jaczégò dzélã na piesn je.

Jan Trepczik (1907-1989) béł kaszëbsczim spòlëznowim dzejôrzã, ùtwórcą, pedagògã ë kòmpòzytorã.

Jan Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze Strëszi Bùdë midzë Stajszewã a Mirochòwã (kréz kartësczi), gdze przëszedł na swiat 22 rujana 1907 rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w Kòscérzënie, chtërné ùkùńcził w 1926 r. Zaczął robic jakno szkólny w Kartuzach, a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w Miszewie, gdze robił do 1934 r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn kaszëbizną, co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak Aleksander Majkòwsczi i Aleksander Labùda. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji.

W 1930 r. òżenił sã z Anielą Rómpską, chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna Zrzeszińców Jana Rómpsczégò. W 1930 r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi Chëczë Kaszëbsczi wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã „Na szlachù zbrodnié”. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w 1931 r. w Gryfie. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata Zrzeszë Kaszëbsczi. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò Pòlsczi nie bëło za baro żëczné temù, żebë kaszëbizna mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna Zrzeszińców. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i kaszëbsczégò jãzëka, jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej Kaszëbów, a òsoblëwie prawie Zrzeszińców ò separatizmã, czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié Kaszëb òd pòlsczégò państwa.

Trepczik w 1934 r. przeniosłi òstôł do szkòłë w Rogòznie, leżącym w òbéńdze Wiôlgòpòlsczi. Òb czas bëtnoscë w Wiôlgòpòlsce w 1935 r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I, w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów A. Labùdë, J. Rómpsczégò i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w Rogòznie jaż do wëbùchù drëdżi swiatowi wòjnë Trepczik robił w Tłukawach.

W séwnikù 1939 r. Méster Jan przebiwôł w Tłukawach, pò czim w 1940 rokù wrócył na Kaszëbë. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w Swiónowie. W 1943 r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska. Pò skùńczenim wòjnë dostôł sã zôs do armii generała Andersa. Do kraju wrócył w 1946 r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w Wejrowie, w chtërny robił jaż do emeriturë, na jaką przeszedł w 1967 r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „Zrzeszą Kaszëbską”, chtërna wëchôda w latach 1945-47. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „Zrzeszë”, a przed ùtwòrzenim Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò, Kaszëbi ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò kaszëbiznã, wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie.

W 1956 rokù nalôzł sã Méster Jan midzë załóżcama Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò, chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, Leòkadią (przódë Czaja) twòrził môłé spiéwòwé karno, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W 1959 rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd. W pózniészich latach wëszłë jesz: Rodnô zemia (1974), Moja chëcz (1978) ë Lecë choranko (1980, 1997). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w 1967 rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez Karno Sztudérów Pòmòraniô Medalã Stolema.

W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W 1970 rokù ùkôza sã Moja stegna, a w 1977 r. Odecknienié. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w 1975 r. pòd titlã Ukłôdk dlô dzôtk. A w 1979 rokù òstôł nôleżnikã Związku Literatów Polskich.

Jan Trepczik ùmôrł 3 séwnika 1989 r. w Wejrowie, gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w Smiechòwie.

Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi Słownik polsko-kaszubski, wëdóny w 1994 rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô prof. Jerzi Tréder.

Spòdlecznô Szkòła w Miszewie nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w Wejrowie Towarzystwo Śpiewacze nosy téż jegò miono.

Ùsôdztwò (wëjimk)

• Mòja stegna, Gduńsk 1970
• Rodnô zemia, Gduńsk 1974
• Ùkłôdk dlô dzôtk, Gduńsk 1975
• Òdecknienié, Gduńsk 1977
• Mòja chëcz, Gduńsk 1978
• Słownik polsko-kaszubski, Gduńsk 1994 (wëd. ju pò smiercë)
• Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie, Wejrowò 1980, (2. wëd. ùfùlowóné 1997)

Wëższi artikel, z wëjimkã òdjimka, je ùżewczëwóny zgòdno z licencëją GNU Free Documentation License .
Pòchôdô z Wòlny Encyklopedijë Wikipedijô, Artikel: Jan Trepczik .
Lësta ùsôdzców: historëjô edicëji.

Zdrój òdjimka: Zbiérk kaszëbsczi pòezëji “Dzëczé gãsë”, Wëdowizna Region, Gdiniô 2004

Hana Makùrôt

Hana Makùrôt – skùńcziła pòlską filologiã na Gduńsczim Ùniwersytece, dze napisa pierszi méstersczi dokôz w kaszëbsczim jãzëkù, òkróm tegò absolwentka licencjacczich sztudiów na czerënkù slawistika. Terëczasno je doktorantką filologicznégò doktorancczégò sztudium i zajimô sã témą: Jinterferencjowé przëjinaczi ù bilingwalnëch lëdzy w kaszëbsczi spòlëznie. Sztudérëje téż slawistikã, ruską filologiã i filozofiã. Aùtorka wicy jak 20 nôùkòwëch pùblikacjów z zasygù kaszëbsczi i słowiańsczi lingwisticzi. Dolmaczéra lëteraturë ze słowiańsczich jãzëków na kaszëbiznã (z rusczégò, serbsczégò, sloweńsczégò i pòlsczégò jãzëka), dolmaczéra Ùstawù ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach a ò regionalnym jãzëkù. W 2007 rokù lùreatka Lëteracczégò Kònkùrsu m. Mieczisława Strijewsczégò i laùreatka kùnkùrsu na nôlepszégò sztudérã Trójgardu Primus Inter Pares. W akademicczim rokù 2005/2006 – przédniczka Karna Sztudérów Pòmòraniô. Nôleżnik Pòlsczi Lingwistny Stowôrë (PTJ) i Stowôrë Dolmaczérów Pòlsczich (STP).

Hana pùblikùje téż w swòjim blogù, jaczi mòże nalézc pòd adresą hana.kaszubia.com.

Tómk Fópka ùrodzył sã 10 lëpińca 1973 rokù w Gdini. Pòchòdzy z Chwaszczëna, dze mieszkô do dzys. Skùńcził Mechaniczné Technikùm w Gdini, pózni Mùzyczną Akademią w Gduńskù jakno spiéwôk i aktor. Je zastãpnikã burméstra gminë Żukòwò, dirigeńtã chùru Lutnia z Lëzëna. Prowadnikã Radë Kaszëbsczich Chùrów i wiceprzédnikã Stowôrë Turisticzné Kaszëbë, nôleżnikã m. jin. ZK-P i ZYMK-ù. Pòetą i kòmpòzytórã, dzejôrzã kaszëbsczi, kùlturalny rësznotë- jednym z „barżi niepòkórnëch”.
Jegò czile wiérztów nalazło sã w antologii “Mësla dzecka” (2001r.) Wëdôwizna “Region” z Gdini wëda w 2003r. jegò zbiérk eroticznëch wiérztów “Szlachama kùsków” i dokôz mùzyczny “Pierszô Kaszëbskô Pasja” (nótë i platkã). Debutowôł wiérztą “Nigdë dosc” w “Nordze” (1999).
Je laureatã m. jin. nôdgrôdë miona R. Wróblewsczégò (2001r.) i Òglowòpòlsczégò Lëteracczégò Kònkùrsu m. M. Stryjewskiego w Lãbòrgù (2002r.), a w 2007 rokù òstôł wëróżniony Medalã Stolema, Je wespółautorã spiéwnika “Piesnie Rodny Zemi”. Na niwiznie ùsôdztwa piesniów (tekstë, mùzyka), wespółdzejô z wiele karnama (np. Chëczą) i ùtwórcama (np. J. Stachùrsczi i G. Prëczkòwsczi). Jegò dokazë drëkùje “Gazéta Kartëskô”, a jégò tekstë mòżna przëczëtac téż na starnach zymk.net ë naszekaszuby.pl.

Urodzył sã 2. rujana 1965 r. w Starzënie. W 1980 r. skùńcził Spòdleczną Szkòłã miona A. Ôbrama w Pôłczënie. W latach 1980-83 chòdzëł do warkòwi szkòłë w Pùckù, dze ùcził sã za slusarza-mechanika. Òd 1983 do 1986 r. béł kadetã w wòjskòwi szkòle w Òlesnicë kbl Wrocłôwiô. Pò promòcjë na chòrążégò, w zélnikù 1986 r. zaczął służbã w 3 Branderbùrsczi Dëwizjë Lotnictwa Szturmòwégò w Swidwinie. W 1998 r. przeszedł na emeriturã. Òd 1999 r. robił jakò òchroniôrz w różnëch fyrmach. Terô je kòmendantã Òddzélu Cëwilnëch Wacht w JW. 2035 w Dąbrówce.
Òd 5 lat zajimô sã malarstwã, grafiką, rzezbą ë krziżikòwim haftã. Òd 3 lat spiéwô w chùrze „Morzanie” dzejającym kòl K-PZ òddzéł Dãbògórzé. Je téż człónkã zarządë negò òddzéłu. Króm tegò pisze pòezjã ë prozã w jãzëkù kaszëbsczim, pòlsczim, rusczim ë czesczim.
Do terô czas miôł czile wëstawów ë plenerów. W 2003 r. brôł ùdzôł w kònkùrsu na céch gminë Kòsakòwò, dze dobéł nôdgrodã.
W latach 1984-86 wëstãpòwôł na Przeglądze Żołniersczi Piosenczi w Kòłobrzegù a w 1986 w Przeglądze Piosenczi Radziecczi w Zelony Górze. Z chùrã “Morzanie” spiéwô m.jin. w Żerkòwie (2003 ë 2004), na Dominikansczim Jôrmôrkù w Gduńskù (2003 ë 2004), Słëpskù (2003).
Je nôleżnikã Zéńdzeniô Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich – ZYMK.