Czëtnica | …bò czëtania je nama nót!

Pò dłudżich latach rozłączi spòtkalë sã dwaji ùczniowie – sztudencë, bãdący czejsz w związkù filomatów kaszëbsczich. Jeden z nich to syn szlachtë kaszëbsczi, Wnuk-Lipińsczi, a drëdżi téż z ti gałązczi pòchòdzący, Bòrna. Òbaji zeszlë sã przëpôdkã, to téż rozmòwa jich bëła nacéchòwónô serdeczną dôwniészą braterską przëjaznią taką, jakô midzë nima bëła z czasów łôwczi szkòlny. Pò przëwitaniu drëszë mòcno sã kùszkalë tak długò, jaż jich rzãsësti płacz rozdzelił.
– Widzysz, drëchù – gôdô szeptã Bòrna – słuńce weszło dlô naji rëchli, jak ma sã tegò spòdzéwa!
– Tak weszło – òdrzekł Wnuk – ale nié w tim blaskù, co ma so mësleła. Zdrzë le, Kaszëbi jak spalë, tak spią do dzys dnia, mòże jesz kąsk cwiardszim snã, jak dôwni. Żódnô mòc jich òbùdzëc ni mòże…
(wicy…)

Jeden chłop miôł kòzã. Póczi òna mù mlekò dôwała, to òn jã chòwôł i zanoszôł ji jarmùż, jak òna sã zestarzała, tej òn pòstanowił jã zaszlachtowac. Wiãc wzął nóż i ji gardło przerżnął i zaczął jã òbdzérac. Ledwò jã ale na pół òbdôrł, to kòza òżëła i ùcekła precz, bò òn ji miôł gardło lechò przerżniãté.

Kòza ùcekła jaż do lasa i tam wpadła w wilczą jamã i sã schòwała.

(wicy…)

Pò wëbùdowaniu klôstore Kartëżónów w Kartëzach ksąże rozgòrzëł sã na tëch zôkònników ë chcôł jich z klôsztore wënekac. Nim do tegò ale przëszło ë żebë nie mòwilë, że òn bez żódnégò pòwòde jich wënekôł, pòwiedzôł jim, że czej òni jemù trzech pëtaniów, chtërne òn jim zadô, dobrze nie òdpòwiedzą, téj òni bãdą z klôsztore wënekóni ë ten klôsztor bãdze skasowóny. Tedë zôkònnicë dostalë strach a òsoblëwie gwardión trechlëł żebë na to zapëtanié ni mòglë òdpòwiedzec. Tak òn to pòwiedzôł tim jinym zôkònnikóm, żebë złożëlë radã, jak sobie w ti sprawie dali pòstãpic. Ale ë òni ni mòglë mù żódne w tim dac radë.

(wicy…)

Tu tak bëło pòwiôdôné, że przed wieleset lati tu bëlë stolëmi. To bëlë barzo mòcny lëdze. A téj dwòje sã chcało żenic òd tëch stolëmów. Tak òni są chcelë spróbòwac, chtërnë mòcnészé bë bëło, przez pùszczenié kamieni. Tak òni sã ùstawilë (tak, jak mie so widzy, tu kòle Swiécëna na Szóchartowëch górach), a téj òni pùscëlë tã w tã stronã do Żarnówca te kamienie. Tak nôprzód òn pùscëł ë dorzucëł ten kam jaż na Elzynsczé pòle unjefér¹ trzë wiertle mile drodżi òd Swiécëna. Òna ale pùscëła jaż przënômni wiertel mile dali, chòc ji kam bëł wiele wikszi. Òn ùpôdł na òdargòwsczim pòlë. Te kamienia są ta wiôldżé, jak môłé chëcze, a leżą tã jesz dzys dzeń ë są do òbezdrzeniô.

Pòwiôdôł Józef Cenôwa, szołtôsów syn z Kôrlëkòwa w òkrãgù pùcczim.

Przëpisë:
¹ kòle, blëżi