Czëtnica ^1.5

Mądri òwczôrz

Tadżi: pòwiôstczi, Stefan Ramùłt | Felënk dopòwiesców »

Pò wëbùdowaniu klôstore Kartëżónów w Kartëzach ksąże rozgòrzëł sã na tëch zôkònników ë chcôł jich z klôsztore wënekac. Nim do tegò ale przëszło ë żebë nie mòwilë, że òn bez żódnégò pòwòde jich wënekôł, pòwiedzôł jim, że czej òni jemù trzech pëtaniów, chtërne òn jim zadô, dobrze nie òdpòwiedzą, téj òni bãdą z klôsztore wënekóni ë ten klôsztor bãdze skasowóny. Tedë zôkònnicë dostalë strach a òsoblëwie gwardión trechlëł żebë na to zapëtanié ni mòglë òdpòwiedzec. Tak òn to pòwiedzôł tim jinym zôkònnikóm, żebë złożëlë radã, jak sobie w ti sprawie dali pòstãpic. Ale ë òni ni mòglë mù żódne w tim dac radë.

Tak gwardión chòdzëł zamëszlony pôrã dni. A téj jednégò dnia wëszedł sobie w pòle ë trafiôł òwczôrz, co pôs do klôsztore nôleżącé òwce. Òwczôrz piãknie ksądze gwardiónowi so ùkłoniôł a tej gò są spëtôł, rzekł mù, miôł zgôdnąc, wiele klôsztor òwców pòsôdô. Na to gwardión:

- Cëż mie z tegò, czej më mùszimë jednak je wnet przedac.

Òwczôrz mòwi:

- Ej, czemù?

Téj gwardión mù zaczął pòwiadac, co ksąże jim nakôzëł ë mòwił, że nie wiedzą sobie z tim nic pòradzëc. Na to òwczôrz:

- E, dôwni òwczôrze bëlë mądri, to mòże ë jô bë ksądzë gwardianowi mógł co wëpòmóc?

Tak gwardion przëzdrzôł sã jemù bôcznie, sã ale ùmiechnął, a pòmëslôł sobie:

- Co, taczi òwczôrz miôł bë bë bëc mądrzeszi òd nas ksążi, òd zakònników?

Ë òdeszedł. Przindze do klôsztore ë pòwiôdô to jinym zakònnikom. Ti ale na niegò, że czemù òn sã nie spëtôł, na jaczi spòsób òwczôrz chcôł jich z tegò kłopote wëbawic. A tedë, jak òwczôrz òwce dodóm przënekôł, dôł gò gwardión do se zawòłac a pëtô gò sã:

- Në, jakùż të nas chcesz wëbawic?

Òwczôrz sã ùkłonił a mówi:

- Jô sã pòdejmiã ti całi sprawë, ale pòd jednym warenkã. Jô móm bëc tak òbuti, jak ti jiny zôkònnice a téj jô pùdã do naszégò nôjasniészégò ksãżëca. Co dali bãdze, to je mòja sprawa.

Gwardión na to przëstôł, dôł òwczôrza ògòlëc, dôł gò òblec w zakònné ruchna ë tak przebrónégò za micha pòsłôł do ksãżëca, ten zebrôł swòjech ùrzãdników, ùsôdł sobie na tron a tej patrzi na òwczôrza. Zdrzi na niegò a mësli sobie:

- Ë co téż taczi młodi mich mòże mie mądrégò pòwiedzec?

A tej zadôł mù pierszé pëtanié:

- Jak długò - mówi - mùszi chto jachac żebë mógł wkół zemiã òbjachac?

Òwczôrz pòkłonił sã niskò a téj rzecze:

Miłoscëwi ksąże! Czej kònia òsodłô ë razã ze wschòdã słuńca razã z tim słuńcã pòjadze, to w dwadzesce sztërzëch gòdzënach zemiã wkół òbjedze.

Ksąże widzôł, że mich nie je taczi głupi, jak òn mëslôł, a téj zadôł mù drëdżé pëtanié:

- Jakùż të mëslësz, jile jô jem wôrt?

Òwczôrz są ùkłonił, przëstąpił pôrã kroków, długò sã ksãżëcë przëzerôł, sã zôs ùkłonił a tej rzecze:

- Dzewiãc dwadzesce dëtków.

- Jakùż to? - spëtôł ksąże.

- Nôjasnieszi ksąże! - rzecze òwczôrz - nie chcôł bë jem miłoscëwémù ksążëcë wiele ùblëżëc ë rôd bëm wësok taksowôł, ale że naszégò Zbawicela Pana Jezësa Jidôsz za trzëdzesce dëtków żëdom przëdôł, tak jô ni mògã was, ksąże, wëżi taksowac, jak na dzewiãc dwadzesca dëtków.

- Ala diôchlë! - rzekł ksąże, ùsmiechnął sã a tej pëtô dali:

- Ij! Te dwie òdpòwiedzë, të bëłë dosc dobrze pòwiedzóné, jô so jednak mëszlã, czebë të mógł mie téż tã trzecą òdpòwiédz dobrze dac. Pòwiedz mie, co jô dopiero mëszlã, że je prôwda, a nie je prôwda?

Na to òwczôrz sã rozsmiôł a mówi:

- Në, taczé pëtanié! Nôjasnieszi ksąże mësli, że jô mich z kartëzczégò klôsztore a jô jem òwczôrz, co jô do kartëzczégò klôsztore nôleżącé òwce pasã…

A tej sã ùkłonił niskò ë wëszedł. Ksąże ë całi jegò dwór òsłepielë ë pòcziwalë głowama, żebë to mògło tak mądrégò òwczôrza dac. A tedë ksąże dôł tim zôkònnikom pòkù.

Jak òwczôrz dodóm przëszedł, ë całą sprawã gwardionowi rozpòwiédzôł, ten sã barzo ùceszëł ë w nôdgrodã kôzôł mù sto dëtków wëpłacëc.

Pòwiôdôł Józef Labùda w Kartëzach.

Ò stolëmach

Tadżi: pòwiôstczi, Stefan Ramùłt | Felënk dopòwiesców »

Tu tak bëło pòwiôdôné, że przed wieleset lati tu bëlë stolëmi. To bëlë barzo mòcny lëdze. A téj dwòje sã chcało żenic òd tëch stolëmów. Tak òni są chcelë spróbòwac, chtërnë mòcnészé bë bëło, przez pùszczenié kamieni. Tak òni sã ùstawilë (tak, jak mie so widzy, tu kòle Swiécëna na Szóchartowëch górach), a téj òni pùscëlë tã w tã stronã do Żarnówca te kamienie. Tak nôprzód òn pùscëł ë dorzucëł ten kam jaż na Elzynsczé pòle unjefér¹ trzë wiertle mile drodżi òd Swiécëna. Òna ale pùscëła jaż przënômni wiertel mile dali, chòc ji kam bëł wiele wikszi. Òn ùpôdł na òdargòwsczim pòlë. Te kamienia są ta wiôldżé, jak môłé chëcze, a leżą tã jesz dzys dzeń ë są do òbezdrzeniô.

Pòwiôdôł Józef Cenôwa, szołtôsów syn z Kôrlëkòwa w òkrãgù pùcczim.

Przëpisë:
¹ kòle, blëżi

Drëdżi spódk pòwiôstczi

Tadżi: fantastika, pòwiôstczi, Proza, Кир Булычёв | Felënk dopòwiesców »

Zjôwienié sã archeòlogijowi ekspedicëji w òkòlim gardu Wiôldzi Guslar bëło sensacëją ò wiele barzi nieżdóną òd, dôjmë na to, przëlotu kòsmicznégò bôtu z Syriusza.

Nie òznôczô to, że w Guslarze nie bëło wôrtnëch archeòlogijowich òbiektów. Historëjô gardu swòjima kòrzéniama sygô daleko dowslôdë. A żelë bëlno pòszukac, w lasach w òkòlich ë na zberkach jezorów należą sã ë stanowiszcza trigloditów, ë pamiątczi pò dôwnëch Scytach, a nawetka pògańsczé swiãtnice. Ni mòże òdsadzëc, że w chòjowim bòrze za jezorã Kopenhagen, dze drodżi nie dochòdają, òbstoji nadczidniãti w legendach zatopiony w trzãsawisczach gard Pnisti Zberk.

Nimò taczi mòżebny bòkadnoscë negò òkòlégò, archeòlogowie jakòs za nima nie tesknile. Próbòwele wedolmaczëc swòji leganienié dzëwòsca hewòtnegò òkòlégò ë felënkã zmiónków ò Wiôldżim Guslarze w Powiesti wriemiennych liet ë Słowie ò wanodze Igòra na Pòłowców. Le pò prôwdze, prosto mają strach gùslarsczich lesnëch mëgów, wëapartniającëch sã pieczelnym charakterã ë z marszu draszejącëch cëzëch.

Në ë wejle sã stało! Nôprôwdzëwszi archeòlogijowi wëkùstrzënk, czérowóny bez cerzwionowłosowégò kandidata historikòwëch ùczbów Anatolija Borysowicza Gamaliejewa, pòstawił leżã dwa kilométrë òd gardu, w môlu, w jaczim do rzeczi Gus wpôdô strëga Staroka ë dze dwigô sã szerokô ë pnistô ùrzma, lata lateczné znónô pòd charakternym mionã Grodzëszcze.

Nimò razno młodich lat, trzëdzestolatny Anatolij Borysowicz béł wësłëżnikã dzewiãcu ekspedicëjów, kònôł z pragniącczi w Turkmeniji, zamiarzôł na Czukòtce, wnetka co nie ùtopił sã òbczas wëkòpalëznów na òbéndze przindnégò czerniakòwsczégò wòdnégò zbiérnika, trzë razë béł wsôdzony do sôdzë w przëgreńcowi conie na Kaukazu. Niédosebno òddóny Archeòlogiji, długò równak òdgrëwôł w ni drëgò- a trzecoplanowi role, nimò tegò, że wiedno swiat szedł mù na rãkã.

Jak je wiedzec, szczescé w archeòlogiji òdgrëwô wiele wiksza rolã nigle przë szewiecczich robòtach czë òbczas eksploatacëji atomòwëch lodołómôków. Jeżlë bãdze miało fantazëjã, to darzë bôjkòwą słôwą profana Schliemanna ë òbrócë sã òd nieznónégò nama profesjonalistë, chtëren blós dlôtë w cządze sztërdzestu trzëch pòlowëch sezonów zbiérzë le tonã skòrpów kùchnowëch statków.

Zwënéga Anatolija Borysowicza bëła témą zainteresowaniô ùniwersitecczich drëchów. Bò chto, bãdącë jesz sztudérã ë wërëwającë przed starżnikã sowchozowy winicy, rozmiôł wpasc do grobnicë chazarsczégò chana, skądka wëdobéł sã dopiérzë pò trzëch dniach, zarôstniãti ògnistą szczecą, ùmiérajacy z pragniącczi, le nie rëszący ni jednegò ze sto òsmëdzesãc piãc złotëch rzeczów ë trzësta statków, jaczima bëła wëfùlowónô grobnica! Nimò to, w specjalistny lëteraturze, nie wspòminając ju ò massmediach, nalazła sã jinfòrmacëjô, że grobnica chazarsczégò czezera Kupaka òdkrëtô òsta bez ekspedicëjã docénta Spirina, chtëren, jeżlë sygnac do dokùmentów, chòrzëł na szarłach w Rostowie. Jawerno, Spirin przëszedł na czas nazôd w slédnym dniu sezonu ë pòdpisôł sprawòzdanié, a pózdni wiele razów jachôł za greńce ze slajdama ë pòùczënkama ò sensacëjowim òdkrëcu.

Nie mni znóny w archeòlogijowi òbéńdze béł przëtrôfk przë wëkopalëznach kùrhanu Krzëwô Mòdżiła. Kùrhan òstôł òbrabòwóny jesz bez Scytów, dlôte téż czérownik ekspedicëji Mula Dudkin chcôł chòc zadowòlnic sã resztkama kòńsczi zbroji ë gnatama złożonëch w òfierze pòjmańców, òstawionëma bez rabùszników dlô archeòlogów, równak intuicëjô pòdpòwiedzała Toli Gamalijewòwi, ze na òdéńdzenié z Krzëwi Mòdżiłë je za chùtkò.

Nocama sedzôł na ùbiedrzë rozrëtegò kùrhana, kùszkając sã z Ariszką, kùchôrką ekspedicëji, jedną z môlowëch. W jednym, snôżim sztërkù wrejarzkô kùchôrka òddżibła sã dowsladë ë wëszepta: “Ach, jaczi wë jesce parłãżny!”. Zamëszlającë pòddac sã władczémù szeptowi, Tola rozezdrzôł sã, czë przëtrôfkã ni ma dze bleżi kògò z jegò drëchów, co mògle bë milno zinterpretowac znaczënk ti intimny scenë, ë w tim sztërkù jegò blôskniãcé z trôfùnkù padło na ùrzmòwatosc ùbiedrzë. “Pòżdôj, Ariszkò” - rzekł do kùchôrczi. Z ùcemiãga ùwòlnił sã z ji remionów ë pòdczorgnął sã do ùzeranégò môla. Pò przëłożeniu ùcha do zemi, Tola doznôł, że z tegò tu môla wëchòdô jina emancëjô ë z redota rzekł: “Tuwò!”. Historëjô nie gôdô ò tim, co mia òdpòwiedzoné na to Ariszka, ale je wiedzec, ze renkã Tola naczął sóm rëc, a pò frisztëkù przëstele do niegò kamrôce w przódkù ze skepticzno smiejącëm sã Mula Dudkinem. W pôłnie dëfla Gamalijewa grzmòtła ò zberk balkòwi bùdacëji. Bëła to pózdniészô grobnica, w jaczi, midze jinszema, leża prawie nierëszonô złota waza ze scenama z Amazonomachiji, zrobiona bez grecczégò złotnika, żëjacégò westrzód królewsczich Scytów. Gwësno, że Dudkin stôł sã słôwny ë pòjachôł na kòngres do Rio de Janeiro, a Gamaliejew òstôł na ùniwersytece skłôdac ekzaminë ë zlepiac keramikã.

Gamaliejewòwi przëpisóno òdkrëcé na retkù Dieżniewa wërzniãtégò kła mòrsa z natroczoną dargą migracëji protojindianów do Americzi. W tim czasu Tola robił w ekspedicëji Arutiuniana ë chòc Arutiunianowi kło ne nie bëło òglowò nót, ga zapierało jegò hipòteze ò migracëji nôrodów, wlazł le do historëji jakno “Kło Arutiuniana”. Ò Toli ani mùk.

Cygnãło sã to bez dzesãc lat. Pòd kùnc tegò cządu Anatolij Borysewicz zwrócëł sã do wiéchrzëznë z prosbą ò przëdzélenié mù równojaczi, chòcbë nôbarzi barabóniasti ekspedicëji, le blós mianowac gò ji czérownikã.

Zebrele sã kòrifeùsze archeòlogiji. Ni miele chãcë dôwac Gamaliejowi wòlny rãczi, bò kòżdi z nich miôł swòjé egòjisticzné ùdbë ë sparłãczoné z Tolą nôdzeje. Jakno, że nie òdwôżële sã gôdac òtemkło ò nëch nôdzejach, kù reszce przekùsno ùdbele cësnąc Gamaliejewa na zeżerce guslarsczim mërom. Tim barżi, ze ekspedicëjô w ne òkòli bëła ùmëslôno jesz na zaczątkù dwadzestich lat.

Në jo, kòrifeùsze miele nôdzejã, ze Gamaliejew dostónie strach ë òdmësle sã z guslarsczich lasów, leno Tola z redotą chwacël zjôwiający sã wakat. Miôł wiarã w swòją szczestlewą gwiôzdã.

Nie zdrząc na to, ze ekspedicëjô bëłô niewiôlgô (sóm Tola, aspiranta Lutij, trzëch sztudérów ë szesc robòtników wëbrónëch westrzódka ùczniów gardowëch stôrszëch klasów), ju pierszégò dnia robòtów nalezle stłëkłé grónczi, fërkòtë, pôcorë, plutczi, wisorë ë nieznóné przedmiotë kùltu. Kòrespondenta guslarsczi gazétë Misza Stendal, bawił całe dnie na wëkòpalëznach, żdającë pòstãpnégò cudu. W niédzelnëch wëdôwkach gazétë regùlarno pòkazywôłë sã jegò nadczidczi zatitlowóné: “Herojnô dôwnota naszegò kraju?”. “Czë béł gard?”, “Czë jesmë òtrokama słôwnëch starków?”. Stendal miôł trim do dôwaniô retorikòwich pëtaniów.

Dardżi w kòloniji, òdkrëti bez archeòlogów na Grodzëszczu, zbùdowóné bëłë ze stolemnëch mòdrzéniowëch balów. Wedle tegò jak sã zùżiwale, starkòwie kładlë nową légã balów na pòprzédną. Ë to dôwało mòżnotã òbtaksowaniô staroscë kòżdi z dargów, a co za tim jidze, ë całownégò grodzëszcza.

W tim celu w pòłowie lëpińca Anatolij Borysowicz, biorąc ze sobą też nôwôrtniészé nalezniska, pòjachôł do Nowogorodu, żebë skònsultowac sã ze słôwnym profesorã Janowem, bëlnym znajôrzã témë.

Kònsultacëje w Nowogorodze przecygnãle sã do tidzénia, aspirantowie, òstawieni sami sobie, wstôwelë pózdze ë szlë spac pò północë, zakòchiwele sã w guslarsczich brutkach ë kąpele sã do òglëpieniô w rzéce Gus. Niebëcé Anatolija Borysewicza przedłëżało sã równak nie bez przëczënë. Zatrzëmôł sã dłëżi dlôte, ze dokònôł, jak sã pòkôzało òkazało, na tëli wiôldżégò òdkrëcô, ze nicht mù nie dôł wiarë, tak jakno nie dano wiarë swegò czasu nalôzcë Troji, archeòlogòwi Schliemannowi.

Wiérzkné ledżi darżeców Godzëszcza przëpiãto wczasnemù strzédnowiekòwi, czedë béł tam gard, przeniesony zôs w môl, dze stoji terô Wiôldżi Guslar. Pòd tima légama je zôs grëbô léga zemi ë kamiszczów, a jesz niżi - pòstãpny lédżi. Ne niższé ledżi òkôzałe sã bëc stôrszima òd Babilonu ë Jericha, ò czim przëswiôdczô dendrochronologijô òtaksowùjacô lata na pòdstawie przetniãcô ùzémków.

Nôbarżi rozëmnym wińdzenim z ti leżnoscë bëło zwiniãcé wëkòpalëznów, żebë nie stac sã smiéchòwiszczã. Ale Tola taczi nie béł. Dzyrzkò jintujicëjô sprôwia, ze przëbôczëł so ò kòntrowersëjowi, a nawetka lëchi hipòteze, przedstawiony bez Salimã Chabibownã Mansurowã, wespółrobòtnicã Szachmansczégò Òbéndowégò Mùzeùm. Salima Chabibowna przedstôwiła w repùblikańsczi prase kòncepcëjã, że òkróm znónëch lëdzkòscë wëznajacëch marksowiznã cządów niewòlnikòwi, feùdalny czë pierwoszny zrzesznice, bëła jesz blëżi nieznóna epòka, miona jaczi dac sã nie òdwôżëła. Epòka ta rozcygała sã midze przedslédnym a slédnym zlodzenim ë prakticzno nie òstawiła pò sobie niżódnëch szlachów, ga szlachë ne òstałë zecarti bez lodofôłt z wiéchrzëznë Zemi. Dlôte téż, jak téż bez wëzdrzenié na noczôsną niewiôlgą równiã spòlëznowò-ekònomicznegò rozwiju, zdżinãłe materialny szlachë ti epòczi. Le òsta lëdzkô pamiãc.

Salima òbstojeła, że lëdze nic nie wëmësliwają w całosce, a ù spódka wszëtczéch, nôbarżi nawetka niewiarëwôrtnëch wëmëslënków, je historëjowô prôwda. Najazdë Pòłowców na rusczé zemie ë dzejania Iwana Strasznégò nalazłé òdzwãk w fòlklorze a le w dzélu pòddôłe sã zmianom. Jim stôrszi przëtrôfk, tim wikszim pichã nieprôwdojuwernotë sã zatacô. Epòka Manusrowi dalek je tak barzo, że tikający sã ji faktë zatacóny są pòd baro grëbą légą czasu. Nimò tegò, wcyg mòżebny są do ùprawieniô.

Salima Mansurowa òbstojeła, że slédnô lodzawô epòka, dotëgòwùjącë do zdżinãcô redżi zwiérzãtów w ôrce szabloząbòwëch tigrisów czë mastodontów, zagùbiła téż ë cywilizacëjã, co rozwijała sã dërno bez tësące lat. Szła òna równak jinëma dargama nigle nasza. Rozëmné stworë ti epòczi nie drëszëłe sã robòtą, wëapartniałe sã zôs zadzëwòwnëma swòjiznama, ò chtërnëch wspòminczi òstałe w taczich bôjkòwich sztaturach, jak Gnôtnik Niesmiertelny, gnomë, leszije, rusałczi ë tak dali. Dispònując stolemnyma mòżnotama w dëchòwi sferze, stworë te nie bëłë w sztądze òpanowac materialnëch dostónków ë wëzbëłë sã zwëkòwi wëtrzëmałoscë. Lodzawô Epòka w całoscë je mia naszłi ë dotëgòwa abò do wëmiarcô, abò do czëstégò zdzëczeniô w biôtce z zëmnã ë lodã. Tak, że pò lodzawi epòce lëdzkòsc mùszała naczinac wszëtkò znowa.

Wejle, òkrãżé ùczałëch zdrzało na òswiôdczenié Salimë przekãsno. Smiôł sã z niegò téż Tola Gamaliejew, ale pòzdni zmienił zdanie, bò lëdôł zuchterny hipòtezë a nawetka zwôł dlô se tã epòkã Epòka Legendów.

* * *

Felietónë z “Kùkùk”

Tadżi: felietónë, pòwiôstczi, Aleksander Labùda | Comments Off

Ò kółkach

Piérwi lëdze znelë le dwa zortë kòłów ë jeden zort kółków. Bëłë to kòła
òd woza, co robi kòłodzej, ë kùpczé kòła do jazdë na kòle. A jedno kółkò do przãdzeniô bëło w kòżderny chëczë.
A dzys je tëli kòłów ë kółków, że mòżesz òd nich dostac kòłowacëznë abò òbarchniec. Przińdzesz do kòwóla - tam sã krącą kòła ë kółka.
Przińdzesz do stolarza - krącą sã kòła, ù gbura — krącą sã lëdze ë kòła przë rozmajitëch maszinach. Jedzesz baną, to na kółkach, jedzesz taksą
- na kółkach, autobùsem - na kółkach, trejlébùsem - na kółkach.
A wszëtcë są w kółkach: gbùrzë są w kółkach, białczi są w kółkach, knôpi są w kółkach, dzewusë są w kółkach. Wies mô swòje kółka,
òrganista mô téż swòje kółka.
Piérwi na kółkach przãdlë len ë wełnã, a co wa dzys na kółkach
przãdzeta?

W kółkù mùszã bëc ë bãdã
Chòc so biédã na nim przãdã.

Chcemë le so zażëc!

Ò kawie

Bëło to w smùtanie 1970 rokù, czej no wszãdze tak knap bëło kawë.
A chto je kawë nôłożen, ten sã ji tak letkò nie òbińdze. Kawa nie je dlô wszëtczëch, le dlô wëbrónëch, nie je dlô głupëch, le dlô mądrëch.
Łebno całą swòją kawną nôdzejã miało w Tëpce ë jegò kòzie. Jakno wiéta, Tëpka nie pùszczô wicy swégò kòzła do kòzów, le nadżibô gò decht na produkcjã kawë. Kòzeł prodëkùje jãdrzno, cos kòle trzech fùńtów na dzéń. Tëpka sëszi bónczi ë je preparëje. Wëdostôł ju farwã, le jesz dëcht ti szmaczi nié. Ale gwësni, że tã szmakã téż wëdostac mùszi.
Le chtëżbë tam żdół na Tëpkã, czej sã chce taseczkã kawë wëpic? Prażã biegac dalek, dze le bôczã dostac, czë to do cotczi, cze na zrãkòwinach, cze na wieselim abò do kómpla, a na òstatkù chòcbë do
jaczi stôri pannë. Tak jem przëwanożił jaż do Wejrowa.
Dióbelno dłudżi ògón przë delikatesach.
- Cëż tu dôwają?
- Kawã!
Téj jem sã też ùstawił ë stojã w sami tëpie. Ale tëpa rosła, a za gòdzënã béł jem ju wpół wãżewnégò ògóna. Pò dwuch gòdzënach rzekł jem do Jignasza, co prawie przëszedł:
- Jignaszkù, pój le mie tu kąsk zastãpic, bò wéj mùszã përznã wińc.
Ale téj jakôs baba z tëpë:
- Tak to nie jidze! Kożdi mùszi sóm wëtrzëmac na swòjim placu.
Terô mù sã chce wëstãpic. To gwës pò ti kawie!
Ë tak ta baba mie pòstawiła przed diôbelną alternatiwą: abò stracëc tak dobëtné stanowiszcze, abò w bùksë. Le na szczescé wëszedł kùpczik
ë dôł ògłos:
- Do pôłnia kawë nie przedôwómë, jaż pò pôłniu ò czwiôrti! - I nen
wãżewny ògón sã chùtkò rozkrącył.

Rzeklë: wama je nie nada
Kawa, pieprz ë szekòlada.

Chcemë le so zażëc!

Pik je trumf

Lëdze w Swiónowie trzimelë wiele òd cëskoniô kôrt. Cëskelë w baszkã, a wieskô sféra, jakno ksądz, òrganista, szkólny ë zacny gbùr z Ceszónka, cëskelë w skata.
Tak rôz w sobotã - a bëło to latã - zasedlë wieczór do kôrt ë skùńczëlë jaż za widna. Gbùr Augùst szedł reno nôprzód do dóm sã ùmëc ë òdswãtno òbléc, a téj kąsk wëtrzézwiałi szedł do kòscoła jak nigdë nic. Wëlôzł na chùr, ùsôdł sã w nórcëk ë wnetka zdrzémnął ë pòczął chrapiec.
W czas Pòdnieseniégò w kòscele sã czësto ùcëszëło, a téj kòscelny gò pòcignął za rãkôw, żebë òdeckł ë ùklëkł, ale Augùst le sã zwichlôł ë na całi głos zawrzeszczôł:
- Pik je trumf !

Augùstowi sã gwës sniło,
Że mù kôrta szła jaż miło.

Chcemë le so zażëc!

Sznëptuch

W Żelëstrzewie mieszkają dëcht zacni gbùrze. Dozérają swòje môle, rakùją ë czurzą òd switnégo rena do cemnégò wieczora. Le za to so nie pùszczą biédë w chëcze ë mają dëtuszka wiedno w stréfle ë przë se.
Nôbogatszim béł z nich czedës Bùszników Jan. Gôdiwelë, że òn na dëtkach legiwôł, a jakòs mù sã same sëpałë ze wszëtczëch strón.
Bùsznik sã bùsznił ze swòji dobrocëznë, bò chłop miôł z czegò sã bùsznic. Jegò córeczka Mariczka téż łepk ùnosza ë z górë zdrza na zelëstrzewsczëch knôpów. A niejeden ji do slepków zazérôł ë sã do ni
cmùlił, bò dzewus rãdi, welech, gadajny, szëkòwny ë dosc wrëjarsczi. Nogùlczi mia jak toczóne, a kòlónka ë zach ùdë dëcht pòkùsné. Kąsk szadi, le kruz łepk sã szãtolił na bielëchni szijce, a òczka sydrowałë
ë cëskałë lubòtné skrë.
A jeji lubòtné skrë padłë na młodégò pùcóna. Pańc z miasta, spòsobny le biedny, òd pierszégò wezdrzeniô sã rozmiłowôł w Mariczce. Wëszëkòwôł sã ë w niedzelã przëjachôł do Bùszników na wrij. Pò bëlnym
môltëchù nen pańc, chòc mù kąsk jakòs bëło, przemógł sã ë ùmiejãtno wmôdlôł sã za zãca.
- A kùleż të tak zarobisz miesãczno?
- Kò dëcht za wiele nié, tak kòle półtora tësąca, ale pòzdze wicy.
- To je nick! Kò mòja córka tëli zbrekùje na same szminczi ë sznëptuchë.
- Czej tak, téj jô copiã mòją prosbã, bò dëcht tak smarkati białczi bë jem nie chcôł miec.

Chto za młoda za wiele przebiérô,
Ten na starosc pòzdze so ùskwiérô.

Chcemë le so zażëc!

Zmiłka

Bëło to w gardze. Na trzecym szosym ùmarła białka, a na drëdżim ùkredlë sąsadowi kòło, co òstawił bùten kòl chëczë.
Stôri probòszczulk miãtëchnégò srertna wëszedł na gard ë westąpił do chłopa, co mù białka ùmarła, bë gò pòceszëc. A nen chłop:
- Ale ksãże probòszczu, kò to dëcht takô wielgô strata nje bëła, bò to ju béł stôri rëmtot, w przódkù czësto wëlejrowónz, a z tëłu jesz lëft pùszczôł.

Trzeba nôprzód zbadac
Z kôm ë ò czim gadac!

Chcemë le so zażëc!