Czëtnica ^1.5

Przigòda damsczégò frizéra

Tadżi: kriminalné, Proza, Eduardo Mendoza | Felënk dopòwiesców »

Czedë ji nodżi (baro spòsobné ë tak dali) wëszłë do mòjégò môla prôcë, jô sedzôł tam jak kretin ju òd wielu lat. Równak chòc na niespòdzójnô wizyta dôła zaczątk przigòdze, jaką móm dbã òpòwiedzec, czëtińc gwësno òtaksowôł bë, że felëje mù pòdôwków nótnëch do zrozmieniô w całoscë pëzglënów mòji kôrbionczi, czejbë jô nie przeniósł jich (czëtińca ë kôrbionczi) ò sztót dowslôdë, a nawetka dali w ùszłosc, ë nie rozwinął wstãpù, dodôwając wikszą lëczbã detalów.

Gôdającë ò czasu w ùszłoscë, móm na mëszlë nen, w jaczim dóno mie znac, że nasz lubòtny direchtora, wespółczëjãcy ë miłoserny doktór SugraLes, wzywô mie, żebë jô wtim stawił sã w jegò biurze. Jô szedł tam barżi ze zdzëwòwanim jak ze strachã, jakno że w tim czasu doktór SugraLes nie ùkazywôł sã nikòmù, a ju nômni mie, chtërnégò nie ùczestnił ani słowã, ani gestã, ani blôsniãcym òb slédné trzë abò sztërë lata, to je òd czasu, czej mój przëtrôfk ùznóny òstôł za zamkniãti, a dokładno mówiącë, czedë òsta wprzód zapòdzónô, a zôs na wiedno zgùbionô aktówka z dokùmentama na mòją témã, w wińdzenim czegò nad mòją fizyczną a prawną personã zapôdłé miało wiôldżé môłczenié, w w jaczim ani mój głos, ani mòje pisma, ani mòje dzejania nie bëłë w sztãdze nômni nawetka przedërchac.

Ôrt mòjégò zamkniãcô òstôł zabëti lata lateczné, a że nie bëło niżódnégò argùmenta, jaczi bë gò kwestionowôł (króm nëch dôwónëch przeze mie), a mòja dalsza ùszłosc, wëzdrzatk a téż kąsk epizodów z nie tak dôwnégò żëcô (bënë ë bùtën mùrów zakładu) nie pòmògałë dowiérzac (a nawetka bëłë procëm), nick nie dôwało wskôzów na to, bë mòje dnie w tczëwôrtnym przëbiwkù miałë miec kùńc jiny jak baro makabriczny.

- Proszajã, wejdzece, drodżi wasto, ë spòcznijce. Czemù zawdzãczóm zaszczit waji wizytë? - taczima słowama przëwitano mòją sztaturã pòchiloną w dzwérzach.

Doktór SugraLes, chtërnégò Nôwëższi nadzwëkòwò bòkadno òbdôł nôróżniészëma cnotama ë taleńtama, zacht przestąpił emeritalny wiek ë slalomã zesëwôł sã z górczi zëcégò. Skleroticzny, niedowidzący, przëgłuchi, naczidłi ë ledwò czurpiący nogama, nie pòpùszczëwôł ani mikróna władzë, nie tracëł ani stebła bùchë ë tak krãpno trzëmôł sã stanowiszcza (dajacë tm do swòji emeriturë pòdspòdlowé pensum, premiã, trzënastczi, dodôwczi za wësługã lat a téż jinë bagatelczi), że jegò pòdwëższi, wiedno zajãti sprawama wëższi wadżi, kù reszce to przëbaczëlë.

Pò prôwdze, ùpłinãło ju wicy jak piãc lat òd czasu, czedë tam te władze, terô zwóné jinstitucëjama, miałë dbã sã nama zajinteresowac. Jeżlë jô sã nie milã, gwësnégò gòrącégò, letnégò pòrénka nawiedzëlë nas przedstôwcowie przepësznégò, przeòswieconégò Zarządu Gardu, przewidzałégò ë przewidnégò Rządu Prowincëji, przedërżénowéch ë przerzetelnéch Ministerstów Pùblicznégò Zdrowia ë Spòlëznowëch Sprawów, przenôswiãtszégò ë przebôczlëwégò Arcybiskùpstwa, przepòchwòtnégò ë przepòczestnégò Òbéńdowégò Sądu, przesnôżégò ë przezôbawnégò Przédnégò Zarządu Prizów, przesłôwny ë nadzwëkòwò dzërszczi Przędny Kòmendë Pòlicëji, przetrzëwôrtnégò ë przetranscendentnégò Wëdzélu Resocjalizacëji Drobnëch Kriminalistów ë Personów Co Mają Zeszłé na Złą Drogã, a téż fabriczi dieteticznëch produktów Miserere, chtërna mia sfinansowóné ekspedicëjã. Jaczis czas pózdni më sã dowiedzelë, że më sprôwielë baro dobre doznanié. Faktã je, że dzéń przed wizytą nôbarżi niestójni (jeżlë mòże tak rzec) z nas òstalë zamkniãcy w nowëch, zwãkòwsysnëch celach, a reszta ni mògła wëzwëskiwac transparentów, manifestów, peticëjów ë ùlotków zataconëch pòd szlafrokama, bò nôleżnikòwie wizytujący kòmisëji òstalë pò drodze ùraczeni przez spònsora kùszkama bògatima w błonnik ë kłama, stimùlëjącyma jôdny karnôl, w wińdzenim czegò ledwò aùtokar zatrzëmôł sã na centralnym lëdzyńcu ë rozsënãłë sã aùtomatnë dzwérzë, pasażerowie wëskóknãlë, pëtającë sã jednym rozgòrzónym głosã, dze nalézą sã toaletë, na co më, wësztramòwóni w rédze òd dwóch gòdzënów w mòrdarsczim hëcu, na stãpniach przędnégò (czëlë stôrégò) bùdinkù, òdrzeklë, jak nama pòlécono, zgódnym wrzaskã jintonując katalońską piesn ò zamkłosce:

Jaka mac,
taka nac.

W tidzéń pózdni òdczëtóny òstôł w jôdnicë, w czasu deseru ë szëkòwno, lëst, jaczi wizytującô kòmisëja wëstosowa do naszégò lubòtnégò direchtora doktóra SugraLesa. Lëst nen wëchwôlëwôł nasze zachòwónié, wënôszëł pòd niebiosa direkcëjã ë personel òstrzódka, głoszëł doskònałosc negò slédnégò, a kùńczëł sã zalecenim, żebë òtłóg, chtëren zwëkòwò më zwëskalë jakno klepiskò do fùsbalë, przesztôłcëc w centrum spòrtu barżi òdpòwiadającé dëchòwi czasu, w tim to célu - òbiecëwało slédné zdanié lëstu - miôł nama òstac na dniach przesłóny pasowny sprzãt. Jakno zôpòwiédz negò szczeslëwégò przëtrôfkù jesz tegò sómégò pòpôłnia zabróno nama balã. Ga bëła òna szôtrowô z drótu ë wëpôlony glinë, më wstrzëmelë sã òd protestów, bãdącë dbë, że dostóniémë w zamian prôwdzëwą. Równak pò czilu dniach dóno nama paczét zamëkający dwie balë go gòlfa ë półduc czijów różny miarë. Z nëch slédnëch më zrobilë dobri ùżëtk, ga w czasu krótszim jak dwadzesca sztërë gòdzënë - bò tëli jich ùpłënãło, zanim òdebróno nama czije - nie ùtrzëmôł sã ani jeden pencjôrz czë dozérôcz bez rozcãti lëpë, złómónégò gnôta czë wëczidnãtégò zãba. Co do balów, dosc długò më nima grôlë, szrëwòtùjąc zãbama ë blós dlôtë, że felało czegòs lepszégò, ga bëłë cwiardé, môłé ë jakbë pò òspie ë co sztót dżinãłë w brózdach abò wëstrzód lëscy, a pòza tim nie dało sã nima cziwac ani strzélac, ani òdbijac jich głową, chòcbë më wkłôdalë w to całowną energijã ë kùńszt. Nadczidóm nen lecënkòwi przëtrôfk, bò béł to slédny rôz, czedë przedstôwcowie pùblicznëch financów mielë chãc sã nama zajinteresowac. Pózdni, w miarã rostu cen, corôzkù barżi òbcynano nama bùdżet ë òstrzódk, kù najemù zdzëwòwaniu, bò nie dôwôlë më wiarë, że mòże ùpasc jesz niżi, naczął chùtczi proces degradacëji. Jôda pògòrszëła sã do tegò stãpnia, że pacorkòwce biégałë w pòrëchù pò stole, ùcékając przed jegò pôchã, méble rozwalëłë sã, ruchna wënëcowałë, rurë zapchałë, żarówczi spôliłë, nawetka telewzérnik, nie tak dôwnô bùcha òstrzódka, naczął gùbic farwã, òstrosc ë zwãk, a pò jaczim czasu wëskrzëniwôł le blós programë sprzed rokù 1966. Nié za baro rëchlëwëch pejconarzów pòtikóno czãsto òplôtłëch pajiczënama, szlachùjącëch téj za larwama. Pich ë smiece zakriwałë dzwérzë ë òkna. Nad ną dinamiczną jinwòlucëją królewską gwiôzdą blëskała zidiocałô wszechwładza doktóra SugraLesa, do gabinetu chtërnégò jô zaklepôł w mòji kôrbionce na sztót przed wmiészanim negò wspòminkù.

- Wiedno służã - jô òdrzekł.

- Sadnice so ë proszajã czëc sã jak ù se - òdrzekł doktór, pòkazëjąc na zësel, z chtërnégò nieluségò sedla jô mùszôł rëmnąc trupa kòta.

Wniebòwzãcé

Tadżi: Proza, Lidija Gačnik-Gombač | Felënk dopòwiesców »

Lidija Gačnik-Gombač

Na smùgù leżała krowa. Chłopi w biôłëch przedpãpnikach narzënãlë jã nożama. Òd gwiôzd rozkòscérzôł sã mòdrawi wid i zarzëcôł òbleczënk nierealnotë.
Stojała pò drëdżi starnie spikù i wzérała na rãce ùczapóné krëwią; w jedny grëpie flaka i grużelczi błocëszcza. Grëbé pôlce grzebałë bënë i wëjãłë serce. Łeb zrëszôł sã, òtemkła mątné òczë i zaczãła rëkac. Téż pòzdze, czedë òdkrëło ji sã ruchno, czëc bëło grëbé fëflowaté głosë, dochôdającé z jaczégòs jinégò swiata.
Na smùgù leżi białka z rozkraczonyma nogama. Pòdéńdze blëżi i rozpòznôwô w ni sebie. Narzënają brzëch i wëcygają stolemny dzecuszkò.
Na kòżdą starnã zwisywô sparłãczonô skóra, leżi w szlëkù i krëwie. Przerzënają zakrëwawiony zesziwk i dôwają ji dzecuszkò do piersë. Je tak wiôldżi, że z biédą òddichô pòd jegò wôgą. Chcëwò cëcô ji piersë i corôz barżi stôwô sã nadãti. W brzëch wcësnãlë pincetã. Dzecuszkò sã rozriwô.
Z piersów leje sã mlékò. Rozkroczi nodżi i nacëskô. Midzë ùdama kleji sã czôpeczkòwatô òkrągłô masa. Wëcérają slësczé rãce w przedpãpniczi i zaczënają grac w bala. Czëc je sprosné słowa, chachòt, czej przez zmiłkã bal grzmòtnie w niã.
Wëdôwô ji sã, że leżi na lôtającym wërze. Nôprzódka pòmału, pòtémù corôz chùdzy nëkô przez noc, letkò, czejbë pòrëszała sã pò lëfce. „Ptôszi ùmiérają w lôtanim” – kamianyma lëtrama je zapisóné w jednym z pòprzédnëch ùstawów.
Zbùdzëła sã w sniegù. Ji mańtel pòkrëti béł bielëną, rãce téż biôłé. Biôłé niebò, biôłé drzewa i na niebie zalodzoné słuńce. Nie czëła mrozu i w nym sztërkù jesz nick nie pamiãtała. Wkół ni bezsztrądzëzna, niegwësnô greńca midzë niebã a zemią.
W dôlë pôlëłë sã lãpë, smãtôrzowé swiéce i gwiôzdë. Chłopi zapôlëlë ògnie. Zazdrzała sã w jich zarosłé gãbë, miãsaté lëpë i pòkùsné òczë. Le to blós sztót. Pòzdze zôs ùbëtné wałowanié cała.
Lëpë ji zastëdłi w mòdlëtwie, òbjimnãła jã cëchô nabòżnosc. Na niebie pôlëłë sã jaskrzącé sã krãdżi. Sniég pòsëpôł sã wszãdze wkół, krãcôł sã do zemie i rozjigróny zôs nazôd przëchôdôł do nieba. Pôdała pòd snieżënama, dwigała sã na jegò skrzidłach.
Cëszënã przerwôł przezdrzewny szëmòt. Stolemné skrzidło zaszapòtało w lëfce i zrobiła sã na niebie ceniô. Głosë zapôdłë sã w szarotã, bëło le përznã czëc, bò cos zwrócało sã na zemiã i zatoczëło sã. Nôprzódka mëslała, że to ptôch. Czej pòdeszła blëżi, ùzdrzała môłégò trupka.
Na rozłożonëch toptuchach leżało na zemie dzecuszkò. Napùchłô sënô skóra, szerok òtemkłé òczë. Całé bëło w bąblach. W wiôldżich płôtkach zlôżała skóra. Ùmëła gò sniegã i przeżegnała.
Czedë chcała je zakòpac, rozszerziło rãce i wërzeknãło „Nënka”. Wtrekało sã ji na rãce i òbjimnãło jã. Cało narznãła stôl. Òdszmërgnãła je òd sebie i wcësnãła w sniég. Zacãła sã katarinka i metalowi głos mònotonno pòwtôrzôł: „Nënka, nënka, nënka”. Dzecné cało òdkùlało sã w noc.
Wczasniészi ùbëtk zalała zbrzëgòsc i pòczëcé niegwësnoscë. Mëszlała, że tuwò òdpòcznie, a terôzka widzy, że zatrzëmała sã blós na jedno z wielnëch pòstojeniów. „Nënka, nënka”. Pògłos òbkrãcywôł jã kòlącym drótã.
Móczenié, wëcé, rëczenie. Głosë temù są ju czësto krótczé. Sztërczi zesztiwnieniô i znôwù ùcék. Stopë sã zapadłë w mòdrzéń. Lepnô zemia, ùpôdczi, sapanié. Pôlący ból w płëcach. Zawrzeszczała z nieznónëch głãbòczëznów i znôwù òbùmarła w równy zachrapiałoscë. Ògłëszający głos maszinów.
Cëskô sã na niã karno klatowatëch rąk. Òdtłoczi pazrów i zãbów. Przejinacziwô sã wòdã i òdpłëwô w szlëkòwatą zemiã.
Stoji na wiôldżi binie. We widze reflektorów z biédą rozszlachòwùje rzmã wzéraczów. Psë, kòtë, krowë, dzecuszczi. Nerwòwòsc żdaniô. Òbzérają jã przez pòwiksziwné skła. Zwiérzowô mòklëzna rzmë.
Całô òblepionô. Zdzérô z sebie sztëczczi òbleczënkù. Ni mòże jich òddostac òd skórë. Nawkół ùpôdają òdczidczi miãsa. W wiôldżim zbónie haléwają ji wòdã. Òbmëwô krëwiã. Czedë sygô do krokù, wëmaklô pùstosc. Kładze sã na zemie i rozkracziwô nodżi. Do ni jidze na sztërzech dzecuszkò i próbùje w niã wlezc. Wërzëcô gò z binë. Cëszã przecënô jegò głodné wrzeszczenié.
Òbrzãpòli klatë czësto przë głowie. Przez sztót je pòòkrëtô czôrnotą. Nożã przerzënô piersë, szmërgô swòje serce midzë wzéraczów. Zalã zaléwô mùzyka. Zatuńcuje przë rozsnionëch zwãkach. Dërch jesz tnie sebie. A wszëtkò òdsëwô sã w dôlã. Krãcy sã na biôłi zalodzony wiéchrzëznie. „Bãdze noc i pòpiół”. Z drëdżi starnë snieniów zdrzi, jak tapétëją ji skórã. Pò pòdłodze zatoczą sã òczë. Snop widu z reflektorów czerëje sã na płótno pò drëdżi starnie zalë.
Na westrzódkù biôłoscë nôprzódka pòkazywają sã wiôldżé òczë, pòtemù białka, chtërna ùkłôdô i rozkłôdô swòje cało. Zamiana je corôzka chùtszô. Na kùńcu mòżna wëapartnic leno widową liniã. Reflektorë gasną.
Na wiôldżi krowie jedze białka z dłudżima strzébrznyma klatama. Spiéwô ò nôgłãbszim mòrsczim dnie. Je baro bladô, ji wiôldżé cemné òczë są szerok òtemkłé. Czôrny mańtel wałuje na wietrze. Krowa zaczënô sã dwigac, ji nodżi przejinacziwają sã w płatwë. Wpłiwô w szarawą sërosc blónów.
Sniég padô wiôldżima snieżënama.

dolm. ze slowensczégò jãzëka: H. Makùrôt
Lidija Gačnik-Gombač, Vnebovzetje, [v:] Čas kratke zgodbe. Antologija slovenske kratke zgodbe, Ljubljana 1998, s. 203-206.

Òpùblikòwóné: “Pomerania” 2007, nr 10 (402), s. 34.

Mònarcha Absynt

Tadżi: Proza, Natálie Kocábová | Felënk dopòwiesców »

Andraszk mô pòkój szos wëżi. Przëchòdają do niegò wëtrzëszcziwac òczë na ògrodë. Òd niegò je lepszi widzënk. Na òknowinkù ma jarała hasz blós pò to, bë nasmiac sã - ë ma smiała sã do òstatka. Jô zamëkała sã w malińczich szafkach ë chachòtała z nëch cemnotów, co bùszniłë sã z kòżdi starnë. Bòsczi szpôs. Nawetka Bóg mùszôł sã smiac, czedë zdrzôł na naju. Jegò téż ma bë zjarała, le ma nie wiedzała jak. Jak zjarac Najégò Pana? Całi pòkój fùl béł òd dimù, ma wëpùszczała gò pózdni òknã w niebò. Dokądka pòlécôł, nie wiém… Ma żdôła całowną noc, żebë ùczëc Bòga, jak skrãcô sã ze smiéchù. Le to blós ma chachòtała… Bóg môłczëł. Wcyg môłczë. Jakbë nie wiedzôł, że lëdze rozmią gôdac.

- Wiész, to je dzëwné. Më… jeżlë cpùnów bãdã zwôł nama… Téj jointë dôwają nama tëli, że jesmë ò całą cywilizacëjã dali jakno chto jinszi. Całowną cywilizacëjã. Abò téż dwie. Në to je równo. To nama pòkazëje dargã w głãbiã ë zgwësniwô, czë to dichaniém, czë maklënkã, czë zwãkã, czim to wszëtkò je. A to nié mô òrądzu. Ni mô sensu. To je jakno zbalrowónô séc. Më… téj jak naju bãdã zwôł nama… Në téj më wiémë… Më szczómë na roztrząsanié lëdzczich charakterów. Tim zajimają sã jiny. Le më wiémë, że charakterë jawerno są jakno drëmel, co zaczapi prôwdzëwé bëcé. Nie lëdze, le jeden człowiek to je. Jedna dëszka… Chùjowizna stojącô nad tima wszëtczima zmiartima gùsłama ò charakterach. Nawetka to nie jedno bëcé… le Bóg. Ale téż nié. Zwëczajno gówno… To wiôldżé lëdzczé gówno… To je to prawidło. Chto je znô? Nicht. Nawetka nen, co to mô wëmësloné… Bò nôwëższim prawidłã je to, w jaczim niżódnégò prawidła nié mô. Ë më to wiémë… To nama mô rzekłi hasz. Pòkazôł nama to. Wicy wiémë jakno òni. A że nama to wsadzë żëcé do trëmë?… Ë co z tim? Co z tegò, w rzëcy móm to! Bò jak pò smiercë nié mô niczegò… to ë tak nick nama z tegò prawidła nie przińdze, doch nié? Doch jo. Nót je przéńc na bùddizm. Òni henë mają nëch żëców wicy. Wëjarôsz jedno, a pózdni jesz ze dwa… Leno w tim czwiôrtim naczinôsz rakòwanié, żebë kù reszce dóńc do ti nirwanë. Ë masz trzë żëca darmôk… Jô òstajã bùddistą…

Filozofa z nigò nié béł, le richtich miôł w to weszłi - nôwarcëł sã na bùddizm. Czasã mie ùczëł ë zgwësniwôł, co ë dlôcz, a nawetka jak, a wiedno dòchòdôł do dbë, że to wszëtkò to jedno wiôldżé gówno. Pózdni nawetka zaszedł tak dalek, że naszczôł na nen całi bùddizm ë richtich naczął to wiôldżé gówno wëznôwac. Wëznawôł Wiôldżé Gówno. Bez wiôldżé W a jesz wikszé G. Ë nicht sã z niegò nie smiôł, bò kòżderny wiedzôł, że tak richtich to òn mô prôwdã. Że le to co mô sens, to scwierdzenié, że wszëtkò to jedno wiôldżé gówno… resztczi wszëtczégò. Gwësno człowiek nôbarżi je niedowinny czedë srô.

Jô sedza na ùsôdkù a żdôła. Jô wcësnãła w se tëli przeczëszczającëch strzodków, kùli le sã dôło. Miałë nazcąc dzejanié a jaką gòdzënã, mòże pół. Jedine, czegò jô sã spòdzëła pò ti całi sprawë, to niedowinnosc. Że normalno wëcësnã z se to całé swiniarstwò, ò jaczim jô mia narô mątny pòchwôt, jak richtich je zbrzëgłi. Czegò jô chca sã pòzbëc? Jebaniô? Nié. Kòksu? Dobri Bòże, blós nié to! Bëc jak jini. Srac a wiedzec, że sróm. Że normalno mùszã ë że je to mòjé prawò, jak kòżdernégò jinegò człowieka. Że na ùsôdkù wszëtcë jesmë równi. Przed Bògã a przed najima zaòstałoscama… To jô chca sobie ùdôkazac, to jô chca sobie ùswiądnic, bò czedes jô bë sã na to wëpiãła. Dosłowno ë lëterno. Nie rozmiã, jak wëzdrzi mòment taczi pòùczënë. Krëwia leca ze mie strëgama. Z òbu dzurów. Jô mia krãpë, co nie pòzwalałë mie òddichac. Kù reszce mòjé cało naczãło wëzbëwac sã jaczi materëji… Ë znikądka zasłużony nirwanë… Ë dze na wiôlgô prôwda, Andraszu? Pózdni jô przëbôczëła so, że ju nawetka nie pamiãtóm, czedë slédny raz jô jôdła… Mést mô wëcekłé ze mie chemiô, nen Andraszowi bùddizm ë dba, że wszëtkò je do lëftu… Ë nen całi mój ùsôdzkòwi epizod ë nôdzeja, że sã kù reszce wëzwòlã z nëch wszëtczich toksikòwëch gównów, téż bëłë gówno wôrt… Gówno bez wiôldżé G.

Czasã dôwô mie do mësleniô, dokądka to wszëtkò prowôdzë. Do czegò Abynt czérëje ë jak to zjiscë. Jak naju wszëtczich zabije. Nie mòżemë żëc dze jindzy. Mùszimë tëpnąc tuwò. Nie wiém dlôcz mie so tak wëdôwô. Czejbë tak nie brło, to całowna naja spòlëzna bë bëła niepòtrzébnô, zbëtnô. Bez sensu. Dlôczë robiã tak dzywné rzeczë? Ë dlôczë wszëtcë tak tuwò robią? Bò tak robiã ë bò wszëtcë tak robią. Jinaczi nie rozmiã òdkôzac. Ë òdkôzëwac nie mdã. Òdpòwiescë są nick niewôrté. Barżi biorą nazôd òd człowieka, nigle cos dôwają.

Heroja naszégò czasu

Tadżi: Proza, Михаил Лермонтов | Dopòwiesców: 5 »

/wëjimczi z „Dniownika Pieczorina”/

29 maja

Przez wszëtczé te dni jô ani raza nie òdstąpił òd swòji systemë. Ksyżënce zaczãła sã widzec kôrbiónka ze mną. Móm ji òpòwiedzóné niechtërne dzywné przëtrôfczi z mòjégò żëcô, a òna zaczinô widzëc we mie nadzwëkòwégò człowieka. Wëszczérzóm sã ze wszëtczégò na swiece, òsoblëwò ze wsëczeców: to zaczinô jã zjimac strachã. Òna kòl mie ni mô òdwôdżi wpùscywac sã w seńtimeńtalné dispùtë z Grusznicczim i ju czile razy òdpòwiôdała na jegò gôdczi przekãsnym ùsmiéwkã, ale kòżdą razą, czej Grusznicczi do ni pòdchôdô, jô przëjimóm pòkórny wëzdrzatk i òstôwióm jich we dwòje; za pierszim razã bëła òna temù rada abò ùdôwała, że je; za drëdżim – rozgòrzëła sã na mie; za trzecym – na Grusznicczégò.
– Ù waju je baro môło gwôsny miłotë! – rzekła mie wczora. – Czemù wasta mëszli, że mie je wieseli z Grusznicczim?
Jô òdpòwiedzôł, że pòswiãcywóm dlô szczescégò drëcha swòją ùcëchã…
– I mòją – dodała òna.
Jô badérno przëzdrzôł sã na niã i przëjôł pòwôżny wëzdrzatk. Pòtemù całi dzéń jô nie kôrbił z nią ani słowã… Wieczorã bëła zamëszlonô, dzysô reno kòl stëdni jesz barżi. Czedë jô pòdszedł do ni, w rozprzeniesenim słëchała Grusznicczégò, chterën gwësno béł òczarzony przirodą, ale leno jak òbôcziła mie, zaczãła sã smiac (baro nie w czas), ùdôwającë, że mie nie widzy. Jô òdszedł dali i zaczął jã ùczajką òbzérac: òbrócëła sã òd swejégò rozpòwiôdôcza i zéwnãła dwa razë. Bezògôdkòwò Grusznicczi ji zbrzëgnął. Jesz dwa dni nie mdã z nią gôdôł.

4 czerwińca

Dzysô móm sã widzóné z Wierą. Zamãcziła mie swòją zôzdroscą. Ksyżënka wierã ùdbała sobie zdôwac ji swòje sercowé krëjamnotë: nót je sã przëznac, że ùdałi wëbór!
– Domëszliwóm sã, do czegò to wszëtkò zgrôwô – gôdała mie Wiera – lepi rzeczë mie terôzka prosto, że të jã kòchôsz.
– Ale jeżlë jô ji nie kòchóm?
– To zaczimże ji doskôcac, nie dawac pòkù, rozprzenoszëc ji wëòbrażenié?… Wej, jô cebie bëlno znóm! Słëchôj, jeżlë chcesz, żebë jô tobie wierzëła, to przëjedzë za tidzéń do Kisłowòdska; më tam przëjéżdżiwómë pòwitrze. Ksyżëna òstaje tuwò dłëżi. Wënajmi mieszkanié kòl naju; wej më mdzemë mieszkelë w wiôldżi chëczë krótkò zdrzódła na antresolë; w dole ksyżëna Ligòwskô, a kòle ni je chëcz tegò samégò miéwcë, jakô jesz nie je zajimniãtô… Przëjedzesz?…
Jô òbiecôł – i tegòż dnia jô pòsłôł kògòs, żebë wënajął to mieszkanié.
Grusznicczi przëszedł do mie ò szósti wieczór i dôł do wiédze, że witro mdze gòtowô jegò ùnifòrma, prawie na bal.
– W kùńcu jô bãdã z nią tuńcowac całi wieczór… Wej to sã nagôdóm! – dodôł.
– Në a czedë je bal?
– Doch witro! To të nie wiész? Wiôldżé swiãto, wic lokalnô rządzena pòdjimnãła sã gò zòrganizowac.
– Pòjmë na bùlwar.
– Za nick, w nym brzëdczim mańtlu…
– Jakże, to të gò ju nie ledôsz?…
Jô sóm pòszedł i, pòtkawszi ksyżënkã Meri, rôcził jã do mazura. Wëdôwała sã bëc zdzëwionô i ùcëszonô.
– Jô mëszlała, że wasta tuńcëje leno z mùszu, jak slôdnym razã – rzekła, baro lubno sã ùsmiéwającë.
Òna zdôwô sã nie merkac niebëcô Grusznicczégò.
– Witro mdze wastna lubno zdzëwionô – rzeknął jô.
– Czim?…
– To krëjamnota… Na balu sama sã wastna domëszli.
Wieczór jô zakùńcził kòl ksążënë; gòscy nie bëło òkróm Wierë i jednégò baro szpòrtownégò starëszka. Jô béł w dobrim ùstawie, jimprowizowôł rozmajité nadzwëkòwé historie; ksyżënka sedzała naprocëm mie i słëchała mòjich plestów z taczim głãbòczim, naprãżonym bôczënkã, że jô zaczął sã sromac. Gdze pòdzała sã ji żëwòsc, zalécanié sã, nëczi, ji zuchernô gãba, niezgarny ùsmiéwk, rozprzeniosłé wezdrzenié?…
Wiera wszëtkò to zmerkała; na ji schërzałi gãbie pòkazywôł sã głãbòczi smùtk; sedzała w ceni òkna, wcësniãtô w głãbòczi zesel… Zrobiło mie sã ji żôl.
Tak tej jô òpòwiedzôł całą dramatną historiã naji znajemnotë, naji miłotë – gwësno, pòd przëkriwkã wëmëszlonëch nôzwësków.
Jô tak żëwò pòkôzôł mòją skrësznotã, nieùbëtczi, òczarzënczi; jô w taczim spòsobnym widze przedstawił ji ùczinczi, charakter, że nót ji bëło, nimò wòlë, òdpùscëc mie mòje zalécanié do ksyżënë.
Òna wstała, dosadła sã do naju, òżëwiła sã… i më dopiérze ò drëdżi w nocë przëbôczëlë sobie, że doktorzë kôżą chòdzëc spac ò jednôsti.

14 czerwińca

Jô czasã móm sebie w zgardze… czë ni móm jô przez to w zgardze téż jinëch? Jô sã zrobił nie spòsobny do bëlnëch zôwzãców; móm stracha pòkazywac sã smiésznym samémù sobie. Jiny to na mòjim placu zabédowôłbë ksyżënce son coeur et sa fortune; le słowò òżenic sã mô nade mną jaczés czarzącé panowanié: chòcbë jô nie wiém jak wrëjarskò kòchôł białkã, jeżlë le òna dô mie òdczëc, że jô bë miôł sã z nią żenic – òstôwióm ce miłoto! mòje serce przejinacziwô sã w kam i nick gò z nowa nie rozgrzeje. Jô jem gòtów na wszelejaczé òfiarë òkróm ti; dwadzesce razy żëcé swòje, nawetka czestniã pòstawiã na kôrtã… ale wòlnotë swòji nie sprzedóm. Czemù jô tak jã wenerëjã?… co òna mie dôwô?… Do czegò jô sã rëchtëjã? czegò jô żdajã òd przińdnotë?… Pò prôwdze, prawie niczegò. To je jaczis przërodzony strach, niewëjôsnioné przeczëcé… Doch są lëdze, jaczi jistinktowno bòją sã pająków, karaluchów, mëszów… Móm sã przëznac? Czej jô béł jesz dzeckã, jedna starô baba gôdała ò mie mòji nënce: òna wëprorokòwała mie smierc przez lëchą białkã; to mie tedë głãbòk zajiscëło: w mòji dëszë zrodzëła sã nieprzemògłô zbrzëgłosc do żeńbë… Timczasã cos mie gôdô, że ji prorokòwanié zjiscy sã; przënômni bãdã miôł starã, żebë òno zjiscëło sã nôpòzdze, jak to je mòżlëwé.

М. Ю́. Лермонтов, Избранное, Москва 1984

dolmaczënk: Hana Makùrôt