Czëtnica ^1.5

Drëdżi spódk pòwiôstczi

Tadżi: fantastika, pòwiôstczi, Proza, Кир Булычёв | Felënk dopòwiesców »

Zjôwienié sã archeòlogijowi ekspedicëji w òkòlim gardu Wiôldzi Guslar bëło sensacëją ò wiele barzi nieżdóną òd, dôjmë na to, przëlotu kòsmicznégò bôtu z Syriusza.

Nie òznôczô to, że w Guslarze nie bëło wôrtnëch archeòlogijowich òbiektów. Historëjô gardu swòjima kòrzéniama sygô daleko dowslôdë. A żelë bëlno pòszukac, w lasach w òkòlich ë na zberkach jezorów należą sã ë stanowiszcza trigloditów, ë pamiątczi pò dôwnëch Scytach, a nawetka pògańsczé swiãtnice. Ni mòże òdsadzëc, że w chòjowim bòrze za jezorã Kopenhagen, dze drodżi nie dochòdają, òbstoji nadczidniãti w legendach zatopiony w trzãsawisczach gard Pnisti Zberk.

Nimò taczi mòżebny bòkadnoscë negò òkòlégò, archeòlogowie jakòs za nima nie tesknile. Próbòwele wedolmaczëc swòji leganienié dzëwòsca hewòtnegò òkòlégò ë felënkã zmiónków ò Wiôldżim Guslarze w Powiesti wriemiennych liet ë Słowie ò wanodze Igòra na Pòłowców. Le pò prôwdze, prosto mają strach gùslarsczich lesnëch mëgów, wëapartniającëch sã pieczelnym charakterã ë z marszu draszejącëch cëzëch.

Në ë wejle sã stało! Nôprôwdzëwszi archeòlogijowi wëkùstrzënk, czérowóny bez cerzwionowłosowégò kandidata historikòwëch ùczbów Anatolija Borysowicza Gamaliejewa, pòstawił leżã dwa kilométrë òd gardu, w môlu, w jaczim do rzeczi Gus wpôdô strëga Staroka ë dze dwigô sã szerokô ë pnistô ùrzma, lata lateczné znónô pòd charakternym mionã Grodzëszcze.

Nimò razno młodich lat, trzëdzestolatny Anatolij Borysowicz béł wësłëżnikã dzewiãcu ekspedicëjów, kònôł z pragniącczi w Turkmeniji, zamiarzôł na Czukòtce, wnetka co nie ùtopił sã òbczas wëkòpalëznów na òbéndze przindnégò czerniakòwsczégò wòdnégò zbiérnika, trzë razë béł wsôdzony do sôdzë w przëgreńcowi conie na Kaukazu. Niédosebno òddóny Archeòlogiji, długò równak òdgrëwôł w ni drëgò- a trzecoplanowi role, nimò tegò, że wiedno swiat szedł mù na rãkã.

Jak je wiedzec, szczescé w archeòlogiji òdgrëwô wiele wiksza rolã nigle przë szewiecczich robòtach czë òbczas eksploatacëji atomòwëch lodołómôków. Jeżlë bãdze miało fantazëjã, to darzë bôjkòwą słôwą profana Schliemanna ë òbrócë sã òd nieznónégò nama profesjonalistë, chtëren blós dlôtë w cządze sztërdzestu trzëch pòlowëch sezonów zbiérzë le tonã skòrpów kùchnowëch statków.

Zwënéga Anatolija Borysowicza bëła témą zainteresowaniô ùniwersitecczich drëchów. Bò chto, bãdącë jesz sztudérã ë wërëwającë przed starżnikã sowchozowy winicy, rozmiôł wpasc do grobnicë chazarsczégò chana, skądka wëdobéł sã dopiérzë pò trzëch dniach, zarôstniãti ògnistą szczecą, ùmiérajacy z pragniącczi, le nie rëszący ni jednegò ze sto òsmëdzesãc piãc złotëch rzeczów ë trzësta statków, jaczima bëła wëfùlowónô grobnica! Nimò to, w specjalistny lëteraturze, nie wspòminając ju ò massmediach, nalazła sã jinfòrmacëjô, że grobnica chazarsczégò czezera Kupaka òdkrëtô òsta bez ekspedicëjã docénta Spirina, chtëren, jeżlë sygnac do dokùmentów, chòrzëł na szarłach w Rostowie. Jawerno, Spirin przëszedł na czas nazôd w slédnym dniu sezonu ë pòdpisôł sprawòzdanié, a pózdni wiele razów jachôł za greńce ze slajdama ë pòùczënkama ò sensacëjowim òdkrëcu.

Nie mni znóny w archeòlogijowi òbéńdze béł przëtrôfk przë wëkopalëznach kùrhanu Krzëwô Mòdżiła. Kùrhan òstôł òbrabòwóny jesz bez Scytów, dlôte téż czérownik ekspedicëji Mula Dudkin chcôł chòc zadowòlnic sã resztkama kòńsczi zbroji ë gnatama złożonëch w òfierze pòjmańców, òstawionëma bez rabùszników dlô archeòlogów, równak intuicëjô pòdpòwiedzała Toli Gamalijewòwi, ze na òdéńdzenié z Krzëwi Mòdżiłë je za chùtkò.

Nocama sedzôł na ùbiedrzë rozrëtegò kùrhana, kùszkając sã z Ariszką, kùchôrką ekspedicëji, jedną z môlowëch. W jednym, snôżim sztërkù wrejarzkô kùchôrka òddżibła sã dowsladë ë wëszepta: “Ach, jaczi wë jesce parłãżny!”. Zamëszlającë pòddac sã władczémù szeptowi, Tola rozezdrzôł sã, czë przëtrôfkã ni ma dze bleżi kògò z jegò drëchów, co mògle bë milno zinterpretowac znaczënk ti intimny scenë, ë w tim sztërkù jegò blôskniãcé z trôfùnkù padło na ùrzmòwatosc ùbiedrzë. “Pòżdôj, Ariszkò” - rzekł do kùchôrczi. Z ùcemiãga ùwòlnił sã z ji remionów ë pòdczorgnął sã do ùzeranégò môla. Pò przëłożeniu ùcha do zemi, Tola doznôł, że z tegò tu môla wëchòdô jina emancëjô ë z redota rzekł: “Tuwò!”. Historëjô nie gôdô ò tim, co mia òdpòwiedzoné na to Ariszka, ale je wiedzec, ze renkã Tola naczął sóm rëc, a pò frisztëkù przëstele do niegò kamrôce w przódkù ze skepticzno smiejącëm sã Mula Dudkinem. W pôłnie dëfla Gamalijewa grzmòtła ò zberk balkòwi bùdacëji. Bëła to pózdniészô grobnica, w jaczi, midze jinszema, leża prawie nierëszonô złota waza ze scenama z Amazonomachiji, zrobiona bez grecczégò złotnika, żëjacégò westrzód królewsczich Scytów. Gwësno, że Dudkin stôł sã słôwny ë pòjachôł na kòngres do Rio de Janeiro, a Gamaliejew òstôł na ùniwersytece skłôdac ekzaminë ë zlepiac keramikã.

Gamaliejewòwi przëpisóno òdkrëcé na retkù Dieżniewa wërzniãtégò kła mòrsa z natroczoną dargą migracëji protojindianów do Americzi. W tim czasu Tola robił w ekspedicëji Arutiuniana ë chòc Arutiunianowi kło ne nie bëło òglowò nót, ga zapierało jegò hipòteze ò migracëji nôrodów, wlazł le do historëji jakno “Kło Arutiuniana”. Ò Toli ani mùk.

Cygnãło sã to bez dzesãc lat. Pòd kùnc tegò cządu Anatolij Borysewicz zwrócëł sã do wiéchrzëznë z prosbą ò przëdzélenié mù równojaczi, chòcbë nôbarzi barabóniasti ekspedicëji, le blós mianowac gò ji czérownikã.

Zebrele sã kòrifeùsze archeòlogiji. Ni miele chãcë dôwac Gamaliejowi wòlny rãczi, bò kòżdi z nich miôł swòjé egòjisticzné ùdbë ë sparłãczoné z Tolą nôdzeje. Jakno, że nie òdwôżële sã gôdac òtemkło ò nëch nôdzejach, kù reszce przekùsno ùdbele cësnąc Gamaliejewa na zeżerce guslarsczim mërom. Tim barżi, ze ekspedicëjô w ne òkòli bëła ùmëslôno jesz na zaczątkù dwadzestich lat.

Në jo, kòrifeùsze miele nôdzejã, ze Gamaliejew dostónie strach ë òdmësle sã z guslarsczich lasów, leno Tola z redotą chwacël zjôwiający sã wakat. Miôł wiarã w swòją szczestlewą gwiôzdã.

Nie zdrząc na to, ze ekspedicëjô bëłô niewiôlgô (sóm Tola, aspiranta Lutij, trzëch sztudérów ë szesc robòtników wëbrónëch westrzódka ùczniów gardowëch stôrszëch klasów), ju pierszégò dnia robòtów nalezle stłëkłé grónczi, fërkòtë, pôcorë, plutczi, wisorë ë nieznóné przedmiotë kùltu. Kòrespondenta guslarsczi gazétë Misza Stendal, bawił całe dnie na wëkòpalëznach, żdającë pòstãpnégò cudu. W niédzelnëch wëdôwkach gazétë regùlarno pòkazywôłë sã jegò nadczidczi zatitlowóné: “Herojnô dôwnota naszegò kraju?”. “Czë béł gard?”, “Czë jesmë òtrokama słôwnëch starków?”. Stendal miôł trim do dôwaniô retorikòwich pëtaniów.

Dardżi w kòloniji, òdkrëti bez archeòlogów na Grodzëszczu, zbùdowóné bëłë ze stolemnëch mòdrzéniowëch balów. Wedle tegò jak sã zùżiwale, starkòwie kładlë nową légã balów na pòprzédną. Ë to dôwało mòżnotã òbtaksowaniô staroscë kòżdi z dargów, a co za tim jidze, ë całownégò grodzëszcza.

W tim celu w pòłowie lëpińca Anatolij Borysowicz, biorąc ze sobą też nôwôrtniészé nalezniska, pòjachôł do Nowogorodu, żebë skònsultowac sã ze słôwnym profesorã Janowem, bëlnym znajôrzã témë.

Kònsultacëje w Nowogorodze przecygnãle sã do tidzénia, aspirantowie, òstawieni sami sobie, wstôwelë pózdze ë szlë spac pò północë, zakòchiwele sã w guslarsczich brutkach ë kąpele sã do òglëpieniô w rzéce Gus. Niebëcé Anatolija Borysewicza przedłëżało sã równak nie bez przëczënë. Zatrzëmôł sã dłëżi dlôte, ze dokònôł, jak sã pòkôzało òkazało, na tëli wiôldżégò òdkrëcô, ze nicht mù nie dôł wiarë, tak jakno nie dano wiarë swegò czasu nalôzcë Troji, archeòlogòwi Schliemannowi.

Wiérzkné ledżi darżeców Godzëszcza przëpiãto wczasnemù strzédnowiekòwi, czedë béł tam gard, przeniesony zôs w môl, dze stoji terô Wiôldżi Guslar. Pòd tima légama je zôs grëbô léga zemi ë kamiszczów, a jesz niżi - pòstãpny lédżi. Ne niższé ledżi òkôzałe sã bëc stôrszima òd Babilonu ë Jericha, ò czim przëswiôdczô dendrochronologijô òtaksowùjacô lata na pòdstawie przetniãcô ùzémków.

Nôbarżi rozëmnym wińdzenim z ti leżnoscë bëło zwiniãcé wëkòpalëznów, żebë nie stac sã smiéchòwiszczã. Ale Tola taczi nie béł. Dzyrzkò jintujicëjô sprôwia, ze przëbôczëł so ò kòntrowersëjowi, a nawetka lëchi hipòteze, przedstawiony bez Salimã Chabibownã Mansurowã, wespółrobòtnicã Szachmansczégò Òbéndowégò Mùzeùm. Salima Chabibowna przedstôwiła w repùblikańsczi prase kòncepcëjã, że òkróm znónëch lëdzkòscë wëznajacëch marksowiznã cządów niewòlnikòwi, feùdalny czë pierwoszny zrzesznice, bëła jesz blëżi nieznóna epòka, miona jaczi dac sã nie òdwôżëła. Epòka ta rozcygała sã midze przedslédnym a slédnym zlodzenim ë prakticzno nie òstawiła pò sobie niżódnëch szlachów, ga szlachë ne òstałë zecarti bez lodofôłt z wiéchrzëznë Zemi. Dlôte téż, jak téż bez wëzdrzenié na noczôsną niewiôlgą równiã spòlëznowò-ekònomicznegò rozwiju, zdżinãłe materialny szlachë ti epòczi. Le òsta lëdzkô pamiãc.

Salima òbstojeła, że lëdze nic nie wëmësliwają w całosce, a ù spódka wszëtczéch, nôbarżi nawetka niewiarëwôrtnëch wëmëslënków, je historëjowô prôwda. Najazdë Pòłowców na rusczé zemie ë dzejania Iwana Strasznégò nalazłé òdzwãk w fòlklorze a le w dzélu pòddôłe sã zmianom. Jim stôrszi przëtrôfk, tim wikszim pichã nieprôwdojuwernotë sã zatacô. Epòka Manusrowi dalek je tak barzo, że tikający sã ji faktë zatacóny są pòd baro grëbą légą czasu. Nimò tegò, wcyg mòżebny są do ùprawieniô.

Salima Mansurowa òbstojeła, że slédnô lodzawô epòka, dotëgòwùjącë do zdżinãcô redżi zwiérzãtów w ôrce szabloząbòwëch tigrisów czë mastodontów, zagùbiła téż ë cywilizacëjã, co rozwijała sã dërno bez tësące lat. Szła òna równak jinëma dargama nigle nasza. Rozëmné stworë ti epòczi nie drëszëłe sã robòtą, wëapartniałe sã zôs zadzëwòwnëma swòjiznama, ò chtërnëch wspòminczi òstałe w taczich bôjkòwich sztaturach, jak Gnôtnik Niesmiertelny, gnomë, leszije, rusałczi ë tak dali. Dispònując stolemnyma mòżnotama w dëchòwi sferze, stworë te nie bëłë w sztądze òpanowac materialnëch dostónków ë wëzbëłë sã zwëkòwi wëtrzëmałoscë. Lodzawô Epòka w całoscë je mia naszłi ë dotëgòwa abò do wëmiarcô, abò do czëstégò zdzëczeniô w biôtce z zëmnã ë lodã. Tak, że pò lodzawi epòce lëdzkòsc mùszała naczinac wszëtkò znowa.

Wejle, òkrãżé ùczałëch zdrzało na òswiôdczenié Salimë przekãsno. Smiôł sã z niegò téż Tola Gamaliejew, ale pòzdni zmienił zdanie, bò lëdôł zuchterny hipòtezë a nawetka zwôł dlô se tã epòkã Epòka Legendów.

* * *

Prôwdzëwi chłop

Tadżi: Proza, Charles Bukowski | Felënk dopòwiesców »

George leżôł na plecach w swòji aùtołowi przëwôrce ë òbzérôł telewizëjã na môłim przenosnym telewzérnikù. Statczi pò wieczerzy stojałe nie pòzmëwóné, juwerno jak statczi pò frisztëkù. Gãbie George’a przëdało bë sã gòlenié. Pòpiół ze skrãta, tej sej jesz żôlący sã, spôdôł mù na kòszulkã. Czej hëc nie trôfiôł w gwôł, przëpôłëwôł mù skórã, a tedë George strącôł gò z głosnym przeklëniãcem.

Ùczëł głosné klepanié. Pòmale zewlôkł sã z wërë ë òtemknął dwérzë. Stôjała w nich Kònstacëjô z nierëszoną môłpką whisky w torbie.

- George, jô cësna tegò skùrwisyna, jô nie mògła gò ju dłużi zniesc.

-Sôdnij so.

George òtemknął sklónkã, wzął dwie bùsczi, wëfùlowôł je do jedny trzecy ë dodôł wòdã. Sôdł kòle Kònstancëji na wërze. Wëjãła z torbë cygaretã ë zapôlëła. Bëła kąsk ùżartô ë rãce ji dërgòtałe.

- Jô wza mù dëtczi. Wza pieniãdze ë fùrgna, czedë òn bëł w robòce. Nie wiész, kùli jô móm wëstojóné z tim skùrwisynem.

-Dôj mie zapôlëc - pòprosëł George.

- Pòdôła mù cygareta a czedë skłóniła sã kù niemù, George òbjimnął ją, przecygnął ë kùsznął.

- Të sëczinsynu - rzekła - jô ju jem zatãsknionô za tobą.

- A mie so zrobiło pùsto za twòjima lãcznëma nogama, Connie. Brëkòwało mie jich jak chòlera.

- Wcyg ce lëdają?

- Sygnie, że na nie wezdrzã, a ju jem nabùzowóny.

- Nigdë mie so to nie darzëło z chłopã pò sztudérowaniu. Są jakòs tak mitczi, jak miodny kòłôczë. Do tegò nen pòrządk doma. Wiész, jô czëła sã, jak jô bë mia jizdebną. Òn sóm òpòrządzôł. Wszëtkò bëło bez ùszkòdë. Ù niegò mòże jesc zupã prosto z klopa. Bëł antisepticzny, taczi prawie bëł.

- Napijë sã. Dobrze ce to zrobi.

- Ë nie rozmiôł sã kòchac.

- Chcesz rzec, że mù nie stojôł?

- Nié, stojôł mù dërch. Le nie rozmiôł dac białce dołżnotë, wiész. Nie wiedzôł co z nim robic. Cali ne dëtczi ë sztudirowanié, a bëł do niczegò.

- Jô bë chcôł miec wëższą ùczałosc.

- A pò co? Môsz wszëtkò co je nót, George.

- Jô jem blós robòtnikã. Te wszëtczé òsróné zajãca…

- Kùli razy móm ce gôdac, że môsz wszëtkò, czegò je ce nót, George. Wiész, jakno zaspòkòjic białkã.

- Jo?

- Jo. Ë wiész jesz co? Wpôdała do naju jegò memka. Jegò memka! Dwa, trzë razë na tidzéń. Sedza wetrzészczając na mie òczë, sztelowa sã że mie lëdô, le przez całi czas trzëma mie za kùrwã, co zrabczëła ji syna. Ji bëlnégò Waltera. Jezës! Co za kòceł!

- Pij, Connie.

George wëlózowôł bùskã. Pòżdôł, jaż Connie dokùńczë swòją, pò czim wëfùlowôł je znowa.

- Gôdôł, że mie kòchô, a jô mù na to: “Zdrzë na mòją czipùlkã, Walterze!”. Le dze tam… Blós gôdôł: “Nie chcã na to cos zdrzëc”. To cos! Tak ją zwôł. Të nie môsz stracha mòji czipùlczi, co?

- Jesz nigdë mie nie ùgrëzła.

- Në, le të ją grëzł, prôwda? Të ją kãsôł ze szmakã, co, George?

- Tak gôdôsz?

- Të ją lizôł ë cëcôł, nié?

- Mòżë jo.

- Dobrze wiész, George, co të z nią robił.

- Kùli dëtków môsz wzãté?

- Szescset dolarów.

- Nie lubią mie lëdzë co òbkrôdają jinëch, Connie.

- Dlôtë të jes le pieprzonym òmiwôczã. Të jes ùtcëwi. Nawetka so nie wëòbrażôsz, jaczi z niegò dupk, George. A do tegò spi na dëtkach. Jô pò prôwdze móm zarobioné ne dëtczi… Òn ë jegò memka. A jegò lubòta. Lubòta do memczi… Wëpùcowóné ùmiwnice, toaletë, torbë na smiece, nowé aùtołë, òdswiéżôcze do gãbë, płënë do gòleniô, zmiarti wzwodë ë bezpiéczny seks. Wszëtkò dlô niegò, blós dlô niegò! Të wiész, co je nót białce, George…

- Dzãka za whisky, Connie. Dôj mie jesz jednégò cygareta.

Znowa wëfùlowôł bùsczi.

- Jô béł zatãskniony za twòjima nogama, Connie, richtich. Lubi mie jak nosësz ne szpilczi. Doprowôdzają mie do barchù. Te dzysdniowé módnice nie wiedzą, co tracą. Wësoczi hawsëc sceniô jikro a ùd, sztôłce rzëc ë dôwô krokom ritm. Rozpôlô mie jak chòlera!

- Gôdôsz jakno pòeta, George. Richtich czasã tak gôdôsz. Nielëchi z cebie òmiwôcz.

- Wiész na co móm tak richtich chãc?

- Na co?

- Jô bë chcôł sprac ce sztrépkã pò nogach, rzëcce, ùdach. Przezérôł bë sã jak płaczesz ë dërgòcesz… A téj jô bë ce wsôdzëł. Z czësti lubòtë.

- Nié móm na to chãce, George. Nigdë të nie gôdôł taczich rzeczów. Wiedno të prowôdzëł sã bëlno wedle mie.

- Pòdcygni wëżi sëkniã.

- Cëż taczégò?

- Pòdcygni wëżi sëkniã, chcã òbaczëc twòji nodżi.

- Lëdôsz mòjé nodżi, prôwda, George?

- Wëstôwi je do widu!

Kònstancëjô dwigła sëkniã.

- Jezës, kùrwa mac!

- Lubią ce mòjé nodżi?

- Ùczestnióm je.

George zdżibnął sã ë wëcôł je z całi mòce w skarń. Cygareta wëpôdła ji z gãbë.

- Dlôczë të to zrobił?

- Të pieprzëła sã z Walterã! Pieprzëła sã z nim!

- Ë co z tegò?

- Pòdcygni wëżi sëkniã!

- Nié!

- Robi, co rozkôżã!

Wëcôł ji znowa, jesz mòcni. Dwignãła sëkniã.

- Blós do spódnich bùksów! - wrzasnôł George. - Nie chcã widzec bùksków!

- Jezë, George, co cë sã sta?

- Të pieprzëła sã z Walterã!

- George, pò prôwdze, të chòba je ògłëpiałi. Chcã ju jisc. Wëpùsczë mie stądka!

- Nie jidze, bò ce zabijã!

- Të bë mie zabił?

- Jak amen w pôcérzu.

George wstôł ë nalôł so fùl buskã czësti whisky, wëpił ë sôdł kòle Kònstacëji. Przëtknął cigareta do ji dżidżola. Wrzasnãła. Przetrzëmôł gò henë dłëgszi sztërk.

- Jô jem prôwdzëwim chłopã, rozmiész, môłô?

- Wiém, że të jes prôwdzëwim chłopã, George.

- Zdrzë na mòjé mùskle! - George dwignął sã ë naprążëł mùskle remionów. - Bëlné, co? Zdrzë le! Pòmaklôj je! Në, pòmaklôj!

Kònstancëja pòmakla mùskle jedny rãczi, pózdni drëdżi.

- Jo, môsz pëszné cało, George.

- Jô jem prôwdzëwim chłopã. Mògã bëc blós òmiwôczã, le jem chłopã.

- Wiém ò tim, George.

- Jô nié jem taczim jak nen mitczi knôpik, co gò môsz òstawioné.

- Wiém.

- Ë rozmiã spiéwac. Të mùszësz ùczëc, jaczi móm głos.

Kònstacëja sedza, a George naczôł spiéwac. Zaspiéwôł Old Man River, pózdni Nobody Knows the Trouble I’ve Seen ë St. Louis Blues. Zaspiéwôł jesz God Bless America, òprzestając czile razów ë wëbùchając głosnym smiéchã. Czej skùńczëł, sôdł kòle Kònstacëji.

- Môsz bëlny nodżi, Connie - rzekł.

Pòprosëł znowa ò cygareta. Wëpalił gò, wëpił dwie bùsczi, legnął sã głową na kòlanie Connie, przëczulëł sã do ji totków.

- Connie, chòba nick ze mie nie mdze, gwësno jem ùtrôpã, przeprôszajã, że jô przëpôlëł ce tą cygaretą.

Kònstancëja nie rëszëła sã. Wgłãbiła rãkã w jegò klatë, smùkała gò ë próbòwa ùcëszëc. Wnetka ùsnął. Pòżda jesz sztërk, pò czim dwignãła głowã George’a ë dbało ùłożëła ją na pòdëszkã. Wsta, wza sklónka, nalała so zacht wiôlgą pòrcëjã, dodôła përznã wòdë ë wëpiła jednym pòcygniãcym. Pòdeszła do dwérzów, òtemkła je, wëszła bùten ë dbawnie zamkła dwérzë za sobą. Przeszła bez pòdwórk, òtemkła dwérczi ë rëszëła bez aléjã prze miesądzowim widze. Dochòdôła pierszô w nocë, niebò bëło dëcht czësto bez blónów. Henë, w górze, wcyg tkwiłë te sómi gwiôzdë. Doszła do bùlwaru ë rëszëła na pòrénk, jaż nalazła sã przed dwérzama Blue Mirror. Weszła bënë ë rozezdrzeła sã. Przë kùńcu baru sedzôł sóm spiti Walter. Pòdeszła do niegò ë sôdła kòle.

- Jes të za mną stãskniony, mùlkù? - zapëtała?

Walter dwignął głowã. Pòznôł ją, le nick nie òdrzekł. Blôsknął na barmana, chtëren rëszëł w jich starnã. Wszëtcë sã tuwò znôlë.

Prôwda

Tadżi: Fantazy, Proza, Terry Pratchett | Dopòwiesców: 2 »

Pludrë rozkòscérzałé sã pò gardze jakno òdżin (jaczi rozkòscérzôł sã barô czãsto, òdkądka mieszkańcowie Ankh-Morpork, pòznele znaczenié rzeczeniô “ùbezpiék òd ògnia”).

Krasnolëdze rozmieją zmieniac òłów w złoto…

Dërgòtałe w smierdzącym lëfce dzélu Alchemistów, chtërny òd stalatów próbòwele dostac to samò, jak narô bez zwënégów, le bëlë gwës, że darzë sã jima to ju witro, a nôdali w przińdny wtórk. W kòżdim razu nie pózdni jakno do kùńca miesąca.

Wëwòłiwałe spekùlacëje westrzód magów Niewidzawnégò Ùniwersyteta, chtërny wiedzele, że mòże zamienic jeden pierwińc w drëdżi, jeżlë blós człowiekòwi nie przeszkôdô, że pòstãpnégò dnia zmieni sã òn nazôd, a w taczim razu pò co to kòmù? Pòza tim wikszi dzél pierwińców je czësto zadowòlony ze swegò stónu.

Pludrë przepchnãłe sã do pòharatónëch , òpùchłich, a czasã w całoscë felëjącëch ùszu Gildëji Złodzéjów, dze lëdze òstrzële duczi. Kògò òbchòdaje, skądka je złoto?

Krasnolëdze rozmieją zmieniac òłów w złoto…

Pludrë miałë doszłé do spòkójnëch, le nie do ùwierzeniô wrażlëwich ùszów Patricjóna, nawetka chùtkò, ga nie dô sã długò rządzëc Ankh-Morpork, czej człowiek nie szlachùje za nônowszima wiadłama. Patricjón wzdichnął, zapisôł je ë dodôł do baro wielu jinëch nadczidków.

Krasnolëdze rozmieją zmieniac òłów w złoto…

Pludrë doszłe téż do préklowatëch ùszów krasnolëdów.

- Rozmiejemë?

- Nie wiém. Jô na przëmiôr nie rozmiã.

- Në jo, le czejbë të rozmiôł ë tak të bë sã nie przëznôł. Jô bë sã nie przëznôł, czej jô bë rozmiôł.

- A rozmiesz?

- Nié.

- Aha!

---

Pludrë doszłé do ùszów Nocny Starżë, a òsoblëwié do òddzélu sprôwiającégò służbã przë brómie, ò dzesąti wieczór w lodowatą noc. Służba przë brómie w Ankh-Morpork nie je wëmôgójącô. Spùscë sã w przédnym dzélu na cziwaniu rãką a przepùszczaniu wszëtczégò, co le zechce przejachac przez brómã, chòc w cemnosce ë zëmny dôce rësznota bëłô le minimalnô. Grużdżële sã pòd łãkã brómë ë wespół palilë jednégò, mòkrawégò cygaréta.- Ni mòże zamienic czegò w co jinszégò - scwierdzëł kaprôla Nobbs. - Alchemiscë próbùją to zrobic òd lat latecznych.- Le òglowò rozmieją zamienic bùdink w dzurã w zemi - zmerkôł serżant Colon.- Ò to mie prawie jidze - zgòdzëł sã kaprôla Nobbs. - Nimòżebné. To je zrzeszóné z pierwińcama. Jeden alchemista mi dolmaczëł. Wszëtkò je zrobioné z pierwińców, jo? Zemia, Wòda, Lëft, Òdżin ë… cós. Òglowò znóny fakt. A we wszëtczim są òne wëmiészóné tak jakno przënôlégô. - Zatrãpôł, żebë përznã rozgrzac stopë.- Czejbë dzarzëło sã zmienic òłów w złoto, wszëtce bë to robile - dokùńczëł.- Magòwie to robią - przëbôczëł serżant Colon.

- Në wiész, czarzëna… - Nobby cziwnął rãką.

Wiôldżi wóz wëkùlëł sã z żółty ropë ë wjachôł w brómã, òszlapùjąc Colona wòdą z plëtë - òbiektu charakternégò dlô przelatowich dargów Ankh-Morpork.

- Przeklãti krasnolëdowie - zmrëczëł Colon, czej wóz òdjachôł w starnã gardu. Leno głosno tegò nie zmrëczëł.

- Wiele jich pchało nen wóz - scwierdzëł refleksëjno kaprôla Nobbs.

Wóz, kolibiąc sã, zdżinął za winklã.

- To gwësnô całé ne złoto.

- Ha. Në jo. To bë bëło na tëli.

Krew na darżëce

Tadżi: kriminalné, Proza, Agata Christie | Felënk dopòwiesców »

To mòże bëc dlô waju dzywné, leno òpòwiém swòją historëjã z gwësną niezgarą - naczãła Joyce Lemprière. - Dzejało sã to dokładno piãc lat do slôdë, le do terô nie dôwô mie pòkù wspòmink tam tëch przëtrôfków. Na òkò wszëtkò òdbëwało sã normalno ë nick nie zapòwiadało rëchli tragedëji. A co barżi dzywné, na malowónym przeze mie céchù ùkôzała sã tedë ta prawie atmòsfera. Céch przedstôwiôł môłą, pnistą, kòrnwalëjską darżëcã, całą w słuńcu. Le zdrząc kąsk dłëżi, czëc bëło, że cos zlewróżnégò wkradło sã na płótno. Chòc nigdë jô nie mia wëstawióné na przedôj tegò òbrôzu, le téż nigdë na niegò nie zdrzã. Stoji w mòji mésternie, dzes w nórcekù, òdwrócony do scanë.

Gardk mionëje sã Rathole. Je to môłô, baro malownô rëbackô wiés. Mòże nawetka za baro malownô. Cos w ôrce “jakno môłi Jaszk wëòbrażô so Kòrnwalëjã”. W krómach sedzą młodé dzewùsë z klatama ùpiãtëma w warkòcz ë wëpisëją strójné mòtta na pergamence. Je tam richtich bëlno, leno całô na snôżota zdôwô sã ùzdrzadniono ë jakbë pòdtrzëmóno mòcą przënãceniégò.

- Wiém ò tim nôlepi - wzdichnął Raymond. - Domëszlóm sã, że nen môl je nôprawdã przeklãcym dlô aùtokarów. Nôwôżniészé, bë zachòwac jak nôwicy z môlowi farwnotë wąsczich, krzëwich darżëców, a resztã nie je wôżnô.

Joyce cziwna głową.

- Ë do Rathole zjéżdżô sã barô pnistą darżëcą. Le wrócmë do mòji historëji. Przëjachóne jô tam mia na dwa tidzéńie, bë përznã pòmalowac. Je henë stôrô karczma, Polharwith Arms, bôdoj le jeden zretany dom z zaczątków szesnôstégò stalata, czedë to Szpaniónë zbòmbardowalë wiés.

- Enë, leno nie zbòmbardowalë - zrobił kwasną mùniã Raymond. - Miéj starã, bë scësno sã wësłowiac, Joyce!

- W kòżdim razu ùstôwiôle armatë zdłużą ùbrzegù ë òbstrzélale całą wiés òbrócając w trón wszëtczé domë. W kùńcu nie ò to jidze. Karczma bëła bëlną pamiątką, a ji fronton strojiło cos w ôrce werandë wspiarti na sztërech filarach. Tã werandã jô dała na piérszi plan céchù ë prawie mia zabróné sã do malowaniégò, czedë ùzdrza aùtoł jadący krzëwą darżëcą kù wsë. Zatrzëmôł sã, rozmieje sã, przed karczmą ë tak téż pòpsëł mi perspektiwã. Z aùtoła wësadło dwoje lëdzy, białka a chłop. Jô nie zdrzała na nich za wiele, le dozdrzełam blós, że białka òblokła bëła w lilewą sëkniã z lnu ë kłobùszk ti sami farwë.

Chłop znowa wsôdł do aùtoła ë kù mòji wiôldżi wdzãtnote zjechôł w dół na mòlo, dze zaparkòwôł. Pózdni na piéchtã sczérowôł sã do karczmë. Wtim prawie sztërkù pòsobny zmòtorizowóny naprzikrzélc miôł zjechóné pò pnisti darżecë do wsë. Aùtoł nie zatrzëmôł sã przed karczmą, le czej òminął ją pòjechôł dali ë stanął kòle pòprzédnégò. Wesadła białka òblokła w paczosny kłobùszk w mùster kwiatów poinsetti tak blëszczato czerwiennym, jaczégò dotadka jô nigdë nie mia jesz widzóné. Na głowie mia kùbańsczé sombrero w farwie òstri czerwieni, co harmonizowało z kłobùszkã. Czedë ją ùzdrzôł, chłop głosno rzekł stãmiałi:

- Carol, co za bëlné pòtkanié! Ë to na taczich përëdregónach. Lata lateczné ma so nie widzelë. Jô jem tuwò z mòją białką, Margery. Të mùszësz ją pòznac!

Razã pòszle w górã darżëcë. Jô dozdrza, że z karczmë wëszła jegò białka ë szła w jich starnã. Czedë mie mijale, jô chùtkò òbezdrza Carol. Mia baro widną krôsã a skarń przecënôł sztrich blëszczato ùmalowóny gãbë. Jô pòmësla tedë, czë Margery bãdze ùredónô tim pòtkaniém. Mërgnãło mie to bez mësl, czedë jô przërównała ne dwie białczi. Margery, chòc widzónô z daleka, zdôwała sã prostim ë nie cësnącym sã na òczë dzëwùsã.

Gwësno, to nie bëłô mòjô sprawa, le to pòtkanié zaczekawiło mie na tëli, że jô naczãła snowac różné domësłë. Z placu na jaczim stała na trójka, jô mia czëté ùriwczi gôdczi. Gôdale ò płëwanim. Denis, chłop Margery, zabédowôł wsepólné przejachanié sã bôtkã zdłużą ùbrzégù. Chcôł pòpłënąc do znóny, wôrty òbezdrzeniô jómë, jaka je kòl mile òd Rathole. Carol chãtno przësta na nen bédënk, le chca jic henë piechti, zdłużą skałów. Jakno rzekła, czësto nie lëdô jazdë bôtkã. Ë na tim kùreszcë stanãło. Carol mia dońc do jómë òd starnë lądu. Denis a Margery zôs miele dopłënąc bôtkã. Jich gôdka ò mòrsczim kąpaniu sprôwiła, że jô téż dosta chãcë, bë jisc na pieglëszcze ë pòpłëwac. Pòrénk béł gòracy, a téż malowanié nie barô mie szło. Pòza tim, jô mia pòmëslóné, że pòpôłniowi wid lepi mdze przëstojec mòjemù czëcowémù ùstôwowi. Téj jô zabrała rzeczë ë pòszła na môłi plëglëszcze, jaczé sóma mia òdkrëté ë jaczé bëło w dokładno procëmnym czérënkù òd jómë.

Mòrze bëło bëlné, a płëwanié zwikszëło mój aptit. Jô zjadła téj henë na môlu lunch - jãzëczi z bùsczi ë dwa tomatë - ë pòpôłni wrócëła do wsë, fùl wiarë w se ë chãcë do robòtë.

Rathole, bëło jak sã zdôło, zapadłé w spikù. Richtich, pózdniészi wid béł lepszi, cenie miałë wikszą głãbiã wësłowù.